هنر ستاره دوزی یا شمسه دوزی

  honar92875283465873487563876876

در سوزن دوزی ممقان در درون دایره ای که ماه نام گرفته ، نقشی دیده می شود که در فرهنگ ایرانی به نام ستاره هشت پر یا شمسه معروف است . با توجه به اینکه ترسیم این ستاره به همراه  طراحی نقش ماه صورت می گیرد و از آن جدا نیست بنابراین از توضیح دوباره در این مورد خودداری می کنیم  و فقط به خود این فرم و پیشینه تاریخی آن می پردازیم :

نقش ستاره ( شمسه) از گذشته های دور در هنر و معماری ایرانی و اسلامی کار برد فراوان  داشته است از زمان پذیرش دین مبین اسلام در ایران و  شیوع آن ، تحریم نقاشی و مجسمه سازی در این دین  هرگز باعث توقف ذوق هنری ایرانیان نشد.

استفاده از نقوش هندسی که گاه بصورت منفرد و گاه با تکرار آن صورت می گرفت، راهی مناسب در این مسیر بود . این امر چنان استادانه صورت گرفت که در اندک زمانی این نقوش به عالی ترین  درجه در زیبایی و هماهنگی رسیدند . دیری نپایید که این فرم ها راه خویش را به درون مساجد و اماکن متبرکه نیز گشودند و چنان با فضا و معماری آن عجین گشتند که هر جا که اسلام رفت این نقوش نیز به همراه آن اشاعه یافتند .

نامگذاری این نقوش با نام نقوش «اسلیمی» بخوبی بیانگر این قضیه است . این نقوش که برخی از آنان قدمتی بسیار بیش از اسلام دارند ،  بعد از آن چنان پالایش شده و متناسب با روح معنوی و اعتقادی این دین بزرگ در آمدند که بزودی در پهنه گسترده سرزمین های اسلامی در معماری و سایر هنر ها  مورد استفاده قرار گرفتند.

 

  ممقان دوزی, هنرهای دستی

در این میان نقش ایرانیان از اهمیت فوق العاده ای برخوردار بوده است . با توجه به اینکه هنر اعراب ، بخصوص در عربستان ، در شعر و دست ساخته های ساده مورد  استفاده در زندگی روزمره همچون بتها و غیره ، خلاصه می شد ،خود بخود در دیگر زمینه های هنری ، چندان حرفی برای گفتن نداشته اند و  آنچه که قالب هنر اسلامی به خود گرفت و باعث رونق آن گردید ، همانا هنر دیگر ممالک اسلامی و خاصّه ایران بود  که در آن زمان پهنه وسیع جغرافیایی ، بسیار گسترده تر از مرز های کنونی آن  ، را شامل می شد.

اگر نگاهی دقیق تر به نقش ستاره در سوزن دوزی ممقان داشته باشیم ، متوجه شباهت زیاد آن با یکی از دیرینه ترین و معروف ترین نقوش ایران باستان یعنی « گل لوتوس » در تخت جمشید می شویم .

در تخت جمشید  به وفور از گلهای دوازده پر لوتوس استفاده شده است . این نقوش گذشته از شادابی و طراوتی که در خود داشته اند ، احتمالاً نمودار دوازده ماه سال و دوازده برج فلکی بوده اند . نظر به اینکه امپراتوری هخامنشی شامل گستره جغرافیایی وسیعی بوده و مراودات  بسیاری با دیگر حکومت های همسایه خویش داشته و از آن ممالک ، افراد بسیاری را برای ساختن و آبادانی کاخ های خود به خدمت می گرفتند ، احتمال تأثیر پذیری از این فرهنگها وجود داشته است . با عنایت به اینکه در دو سوی امپراطوری هخامنشی  تمدن های هند و مصر ، از گل لوتوس به عنوان نماد مقدس استفاده می کردند.

گل هشت پر مورد استفاده در دوره ساسانی نیز به احتمال زیاد  به همان شیوه ای ترسیم می شده اند که امروزه این نقش در ممقان دوزی ترسیم می شود .
در فرهنگ ایران قبل و بعد از اسلام ، از نقوش هشت پر و دوازده پر و شانزده پر و … به وفور استفاده شده است .  گرچه شاید هدف اولیه از بهره بردن از این نقوش ، تزئین گری بوده است ، ولی هر کدام از این نقوش دارای فلسفه خاص خود بوده اند .

 

ممقان دوزی, هنرهای دستی

 

در نقش بیستون کرمانشاه ، یک ستاره هشت پر درون دایره بالای کلاه تقریبا استوانه‌ای شکل فروهر دیده می‌شود که  همین نقش هم در تاج کنگره‌دار زیبایی که برسر داریوش است،‌ دیده می‌شود. شاید بدین وسیله داریوش ، اهورایی بودن خود را نشان می‌دهد .

در خراسان بعد از اسلام ، نقش ستاره هشت پر در پوشاک آنها ، به خصوص در پوشاک زنان ، نشان از اعتقاد عمیق آنان به امام رضا دارد .یا در برخی موارد استفاده از ستاره پنج پر نشانه اعتقاد  به پنج اصل دین ( از دیدگاه شیعه ) و یا ارادت به پنج تن آل عبا بوده است .

در تزئین بناها و نیز کاشی کاری و مینا کاری بعد از اسلام ، ستاره های هشت پر ، دوازده پر ، شا نزده پر و… مورد استفاده فراوانی داشته اند.

استفاده از نقش ستاره هشت پر در گلیم های آناتولی نیز رایج است که نماد شاد مانی و سرور است .
با این وصف گرچه وجه تسمیه نقوش تنها مدارک موجود برای بررسی پیشینه و دلیل استفاده از نقوش در ممقان دوزی است و با عنایت به اینکه این شکل در این شهر مستقلاً نامی ندارد و چنانکه قبلاً نیز ذکر گردید ، به همراه دایره پیرامون خویش با نام « ماه »  شناخته می شود . گاهی در مواقع لزوم برای اینکه اختصاصاً این فرم را از نقش « آی » یا ماه جداکنند آنرا اصطلاحاً  «آیین اُورتا گولی » یا « نقش وسط ماه »  می نامند .

در کنار ستاره هشت پر که پر کاربرد ترین نقش ستاره است ، استفاده از ستاره های چهار و شش پر نیز در ممقان دوزی رایج است .
منبع

نظر شما چیست؟ ( بدون نظر )

تایید کنید که ربات نیستید !!!

پربازدیدترین ها
  • خوردن برنج مانده ، چه خطراتی دارد؟
  • طرز تهیه ی نوشیدنی مکزیکی به اسم هورچاتا
  • حتی غذاهای سالم و رژیمی هم می توانند باعث چاقی شوند.
  • آیا خوردن موز باعث اضافه وزن می شود؟
  • بزرگی کبد،روش شناخت و درمان آن
  • درس های زندگی:سماجت و سرسختی کنید!(۵)
  • خواص شگفت انگیز دانه های خردل
  • خواص لیمو شیرین
  • معیارهای زوج موفق و خوشبخت
  • پرمویی زنان یا هیرسوتیسم و پاسخ پرسشهای شما
  • آموزش تهیه همبرگر شکم پر دوبل
  • راه اصلی ادامه برنامه ورزشی جالب تر کردن آن است
  • واقعاً چرا فرزندان ما روز به روز چاق تر می شوند؟
  • تست شخصیت و روابط زناشویی از روی کف دست
  • ساندویچ سالاد،ساده،مقوی و لاغری کننده نیرومند
  • چرا گاه گاهی دچار بی حوصلگی می شوم؟
  • چرا با ورزش کردن لاغر نمیشویم؟!
  • آشنایی با ورزش هاکی روی یخ
  • کتابی راهنما در طراحی فضای شهری
  • چه عواملی در کم کردن استرس ما نقش دارند
  • شش ماده غذایی مضری که یا نخورید یا کمتر بخورید
  • چند ماسک برای روشنی و زیبایی پوست
  • خطرات کاهش چربی در بدن!
  • سفره هفت سین زیبا و ویژه عید نوروز
  • چطوری با هوش باشید و با هوش بنظر برسید
  • آرامگاه شاه نعمت‌الله ولی جایی برای سفر و زیارت
  • مدل موهای مخصوص صورت های گرد!
  • راهی برای نمود بهتر اندام های ساعت شنی
  • دانلود کتاب راهنمای اختلالات خواب در زنان
  • آب دریا چه فوایدی برای سلامت انسان دارد؟
  • محبوبترین ها
  • تکنیک های میکاپ پایداردرمقابل تابش نورخورشید و حرارت شدید
  • با خمیردندان چه کارهایی میتوانیم انجام بدهیم؟
  • پیش غذایی متفاوت با تخم مرغ
  • طرز تهیه ی سس بشامل،مخصوص لازانیا
  • آموزش گام به گام تهیه ساندویج هات داگ با ژامبون تنوری
  • چند نوع سس رژیمی
  • سوپ فندق با ترکیب سیب زمینی
  • طرز تهیه برگر گیاهی با لوبیا چشم بلبلی
  • فقدان را پشت سر بگذار و ازنوع شروع!(۱۷)
  • طرز تهیه ی ماکارونی شیر
  • بیماری انسداد خروجی معده یا گو(goo) را چگونه درمان کنیم؟
  • اختلال تغذیه بینج:خوردن مکرر و انباشتن رنج آور و دردناک شکم و معده!(۱۳)
  • بهداشت همسر شلخته و بد بو را درست کنید!
  • مواد غذایی برای تقویت روحیه!
  • چند حکایت ارزنده از امام محمد باقر (ع)
  • عکس هایی از تئاتر در دهه های ۴۰ و ۵۰
  • علت قانون شکنی موتور سوارها
  • گردو یا مغز گردو با ۲۳ فایده برای بدن و مغز
  • طنز نوشته های جالب و خنده دار
  • برخی خوراکی های غیر لبنی منبع غنی کلسیم
  • طرز پخت همبرگر گیاهی با پروتئین صد در صد گیاهی
  • مهمترین بحران های اجتماعی ایران از نگاه استاتید دانشگاه
  • آیا دچار ترس وسواسی از مرگ هستید؟
  • صبحانه های چاق کنند و مضر
  • کلسترول خون و عوارض افزایش آن
  • آموزش کاردستی گام به گام با کاغذ و مقوا
  • کاهش وزن با گیاهان دارویی
  • جرم داخل گوش را خارج نکنید
  • خود زشت پنداری : چطوری افکارمان را به تعویق اندازیم (۱۴)
  • خوراکی های ممنوع قبل از پرواز
  • تــمامی حقوق محفوظ و مربوط به پـرتال “ زیباخو ” میباشد کپی برداری از مطالب تنها با ذکر مـــنبع مــــجاز مــیباشد.

    طراحی سایت و سئو : پاناب