هنر ستاره دوزی یا شمسه دوزی

  honar92875283465873487563876876

در سوزن دوزی ممقان در درون دایره ای که ماه نام گرفته ، نقشی دیده می شود که در فرهنگ ایرانی به نام ستاره هشت پر یا شمسه معروف است . با توجه به اینکه ترسیم این ستاره به همراه  طراحی نقش ماه صورت می گیرد و از آن جدا نیست بنابراین از توضیح دوباره در این مورد خودداری می کنیم  و فقط به خود این فرم و پیشینه تاریخی آن می پردازیم :

نقش ستاره ( شمسه) از گذشته های دور در هنر و معماری ایرانی و اسلامی کار برد فراوان  داشته است از زمان پذیرش دین مبین اسلام در ایران و  شیوع آن ، تحریم نقاشی و مجسمه سازی در این دین  هرگز باعث توقف ذوق هنری ایرانیان نشد.

استفاده از نقوش هندسی که گاه بصورت منفرد و گاه با تکرار آن صورت می گرفت، راهی مناسب در این مسیر بود . این امر چنان استادانه صورت گرفت که در اندک زمانی این نقوش به عالی ترین  درجه در زیبایی و هماهنگی رسیدند . دیری نپایید که این فرم ها راه خویش را به درون مساجد و اماکن متبرکه نیز گشودند و چنان با فضا و معماری آن عجین گشتند که هر جا که اسلام رفت این نقوش نیز به همراه آن اشاعه یافتند .

نامگذاری این نقوش با نام نقوش «اسلیمی» بخوبی بیانگر این قضیه است . این نقوش که برخی از آنان قدمتی بسیار بیش از اسلام دارند ،  بعد از آن چنان پالایش شده و متناسب با روح معنوی و اعتقادی این دین بزرگ در آمدند که بزودی در پهنه گسترده سرزمین های اسلامی در معماری و سایر هنر ها  مورد استفاده قرار گرفتند.

 

  ممقان دوزی, هنرهای دستی

در این میان نقش ایرانیان از اهمیت فوق العاده ای برخوردار بوده است . با توجه به اینکه هنر اعراب ، بخصوص در عربستان ، در شعر و دست ساخته های ساده مورد  استفاده در زندگی روزمره همچون بتها و غیره ، خلاصه می شد ،خود بخود در دیگر زمینه های هنری ، چندان حرفی برای گفتن نداشته اند و  آنچه که قالب هنر اسلامی به خود گرفت و باعث رونق آن گردید ، همانا هنر دیگر ممالک اسلامی و خاصّه ایران بود  که در آن زمان پهنه وسیع جغرافیایی ، بسیار گسترده تر از مرز های کنونی آن  ، را شامل می شد.

اگر نگاهی دقیق تر به نقش ستاره در سوزن دوزی ممقان داشته باشیم ، متوجه شباهت زیاد آن با یکی از دیرینه ترین و معروف ترین نقوش ایران باستان یعنی « گل لوتوس » در تخت جمشید می شویم .

در تخت جمشید  به وفور از گلهای دوازده پر لوتوس استفاده شده است . این نقوش گذشته از شادابی و طراوتی که در خود داشته اند ، احتمالاً نمودار دوازده ماه سال و دوازده برج فلکی بوده اند . نظر به اینکه امپراتوری هخامنشی شامل گستره جغرافیایی وسیعی بوده و مراودات  بسیاری با دیگر حکومت های همسایه خویش داشته و از آن ممالک ، افراد بسیاری را برای ساختن و آبادانی کاخ های خود به خدمت می گرفتند ، احتمال تأثیر پذیری از این فرهنگها وجود داشته است . با عنایت به اینکه در دو سوی امپراطوری هخامنشی  تمدن های هند و مصر ، از گل لوتوس به عنوان نماد مقدس استفاده می کردند.

گل هشت پر مورد استفاده در دوره ساسانی نیز به احتمال زیاد  به همان شیوه ای ترسیم می شده اند که امروزه این نقش در ممقان دوزی ترسیم می شود .
در فرهنگ ایران قبل و بعد از اسلام ، از نقوش هشت پر و دوازده پر و شانزده پر و … به وفور استفاده شده است .  گرچه شاید هدف اولیه از بهره بردن از این نقوش ، تزئین گری بوده است ، ولی هر کدام از این نقوش دارای فلسفه خاص خود بوده اند .

 

ممقان دوزی, هنرهای دستی

 

در نقش بیستون کرمانشاه ، یک ستاره هشت پر درون دایره بالای کلاه تقریبا استوانه‌ای شکل فروهر دیده می‌شود که  همین نقش هم در تاج کنگره‌دار زیبایی که برسر داریوش است،‌ دیده می‌شود. شاید بدین وسیله داریوش ، اهورایی بودن خود را نشان می‌دهد .

در خراسان بعد از اسلام ، نقش ستاره هشت پر در پوشاک آنها ، به خصوص در پوشاک زنان ، نشان از اعتقاد عمیق آنان به امام رضا دارد .یا در برخی موارد استفاده از ستاره پنج پر نشانه اعتقاد  به پنج اصل دین ( از دیدگاه شیعه ) و یا ارادت به پنج تن آل عبا بوده است .

در تزئین بناها و نیز کاشی کاری و مینا کاری بعد از اسلام ، ستاره های هشت پر ، دوازده پر ، شا نزده پر و… مورد استفاده فراوانی داشته اند.

استفاده از نقش ستاره هشت پر در گلیم های آناتولی نیز رایج است که نماد شاد مانی و سرور است .
با این وصف گرچه وجه تسمیه نقوش تنها مدارک موجود برای بررسی پیشینه و دلیل استفاده از نقوش در ممقان دوزی است و با عنایت به اینکه این شکل در این شهر مستقلاً نامی ندارد و چنانکه قبلاً نیز ذکر گردید ، به همراه دایره پیرامون خویش با نام « ماه »  شناخته می شود . گاهی در مواقع لزوم برای اینکه اختصاصاً این فرم را از نقش « آی » یا ماه جداکنند آنرا اصطلاحاً  «آیین اُورتا گولی » یا « نقش وسط ماه »  می نامند .

در کنار ستاره هشت پر که پر کاربرد ترین نقش ستاره است ، استفاده از ستاره های چهار و شش پر نیز در ممقان دوزی رایج است .
منبع

نظر شما چیست؟ ( بدون نظر )

تایید کنید که ربات نیستید !!!

پربازدیدترین ها
  • ترفند و اصول ترک اعتیاد به اینترنت
  • چاقی زنان دو برابر مردان است
  • تردمیل میتواند موجب لاغری شود به شرط اینکه…
  • نوشیدنی مفید برای شلی شکم بانوان
  • تغذیه و تحرک بدنی چه تاثیری روی فعالیت شیمی مغز میگذارند؟
  • تولید بافت های بدن انسان بوسیله چاپگرهای سه بعدی
  • طرزتهیه انواع اسپاگتی سبزیجات
  • قصه ی شیرین آشنایی جلال آل احمد و سیمین دانشور
  • میوه هاى خشک چه خواصی دارند؟
  • افسردگی ناشی از اعتیاد به الکل و مواد مخدر(۱۰)
  • همه کربوهیدراتها مساوی نیستند
  • مهارتهای روحی حفظ زندگی در جریان فقدان- بخش چهارم
  • همسران خوشبخت چنین خصوصیاتی دارند؛
  • سئوالات شیرین در باره فواید و مضرات قند
  • اختلال دو قطبی کودک خود را چطوری تشخیص دهیم و درمان کنیم
  • نکاتی برای کسانی که برای لاغرشدن،ورزش میکنند!
  • کپسولی که قلب را از ایستادن باز می دارد
  • میزان کالری خوراکی ها بر اساس حروف الفبا
  • اس ام اس یا پیام تبریک برای موفقیت حرفه ای و شغلی
  • طرزتهیه سالاد میوه
  • قانون همه یا هیچ و نگرانی های دوران بارداری
  • مور مور شدن دست و پا را چگونه درمان کنیم؟
  • آیا ورزش باعث ایجاد اشتها میشود؟
  • مزایای شیربز برای کودکان قطعی است
  • طلاق شاید آغاز مشکلات جدید باشد
  • آقاهای ریاکار و آقازاده های خوشگذران
  • مدارا و به حرف کشیدن، همسر کم حرف
  • ون سان ون گوگ برترین هنرمندی که خودکشی کرد!
  • استرس آیا باعث چربی سوزی می شود؟
  • زندگینامه شیخ اجل ابومحمد مصلح سعدی شیرازی
  • محبوبترین ها
  • دلائل خشونت درخانواده ها و روش های کنترل آن-بخش دوم
  • اپیلاسیون بخش های مختلف بدن
  • بادمجان سوخاری یک پیش غذای گیاهی(اردور)خوش طعم
  • اختلال دو قطبی را میتوان بااسکن مغزی پیش بینی کرد
  • ذخیره شدن چربی ها نتیجه عملیات هوشمندانه بدن برای بقاء انسان است
  • چرا اینهمه تنبلی میکنیم و غذر و بهانه می آوریم؟
  • رول بوقلمون،غذایی مخصوص چربی خون بالا
  • شربت لیموناد خوش طعم و خوش رنگ
  • رژیم غذایی متعادل بهترین درمان کم کاری غده تیروئید است
  • تزریق واکسن آنفولانزا در صبح موثرتر است
  • میوه هاى خشک چه خواصی دارند؟
  • اینترنت و فضای مجازی فرصتی برای کسب درآمد
  • الکتروکورتیکوگرافی ecog یعنی مغزنگاری حین عمل جراحی تاسیس گردید
  • آیا میوه ها عامل چاقی هستند؟
  • آموزش یک نوع سوپ ویژه نوزاد
  • بخند تا دنیا به روت بخنده!
  • آیا تنبیه بدنی کودکان موثر است؟
  • پوست دستان شما خبرمیدهد از سر درون
  • برنامه روانشناسی معالجه افسردگی
  • علت بروز مشکلات گوارشی در ورزشکاران چیست؟
  • شیوه معالجه اعتیاد به شبکه های اجتماعی
  • احساس شما چیزی متفاوت از افکار شماست!(۷)
  • آیا شما هم همسر بله قربان گو میخواهید؟
  • سکته مغزی در انتظار چه کسانی می باشد؟
  • حمله پانیک : مروری بر فرایند تغییر تفکر(۲۳)
  • سئوالاتی که برای شناخت چهره و شخصیت همسر آینده می پرسید
  • دستور پخت همبرگر مکدونالد در منزل
  • مدلهای علمی و کاربردی درمان خود زشت پنداری
  • طرز تهیه ی پنکیک آلمانی خوشمزه
  • تفسیر اشعار دیوان شمس و مثنوی معنوی مولانا(گنج حضور)-برنامه ۶۱۷
  • تــمامی حقوق محفوظ و مربوط به پـرتال “ زیباخو ” میباشد کپی برداری از مطالب تنها با ذکر مـــنبع مــــجاز مــیباشد.

    طراحی سایت و سئو : پاناب