تهدید امنیتی بالقوه سدهای پر از آب کشور

احتمال وقوع زلزله القایی و آسیبهای زیست محیطی احداث یک سد، به نوعی می تواند در طول یک جنگ مورد سوء استفاده دشمن قرار بگیرد

مقدمه

احداث تاسیسات مهمی مانند سدها که روند رو به رشدی را در دهه های اخیر در کشور نشان می دهد، باید در چارچوب مطالعات آمایش سرزمین انجام پذیرد، زیرا در این چارچوب مطالعات دفاعی یکی از اولویت های مهم وپیش فرض است، به طور مثال: در کشورهای اروپایی مفهوم آمایش سرزمین ابتدا مفهوم دفاعی دارد و سپس مفهوم توسعه ای، و موضوع سد و زیر ساخت های کلیدی، قبل از طراحی و ساخت در کمیته های نظامی و دفاعی مطرح می شود و پس از بررسی لازم و اعمال ملاحظات دفاعی و امنیتی نسبت به ساخت آنها اقدام می گردد. با توجه به نکات فوق و علاوه بر آن تهدیدات آشکار و پنهان کشورهای جنگ طلب و در راس آنها امریکا و تجربه جنگهای منطقه اعم از جنگ عراق، یوگسلاوی سابق و سایر کشورهای جهان و استفاده کشورهای متجاوز از تئوری واردن بازنگری و مطالعه مجدد ملاحظات دفاعی و امنیتی تاسیسات مهمی مانند سدهای احداث شده در کشور و یا در دست احداث ضروری و حیاتی است؛ امری که به نظر می رسد در کشور ما تا کنون به آن اهمیت در خور توجهی داده نشده لذا باید جهت اتخاذ سیاست های جدید دفاعی، امنیتی و حفظ هوشیاری در برابر تهدیدات و توطئه های دشمن در حفاظت از مراکز ثقل و تاسیسات زیربنایی کشور به دو نکته مهم توجه کرد:

اول عقب ماندگی عمده در پدافند غیر عامل در کشور که باید به آن توجه شود و دوم توجه به پدافند غیر عامل طرح های در حال اجرا.(جلالی، غلامرضا، رییس سازمان پدافند غیر عامل کشور، حیات، چهارشنبه ۴ / ۷ / ۱۳۸۶)

مطرح بودن مسائل یادشده در فوق همراه با احتمال وقوع زلزله القایی و آسیبهای زیست محیطی احداث یک سد، به نوعی می تواند در طول یک جنگ مورد سوء استفاده دشمن قرار گرفته و برای فریب افکار عمومی و متهم نشدن به زیرپا گذاشتن قوانین و مقررات بین المللی در عدم حمله به تاسیسات حیاتی کشور مورد تهاجم به دلیل منتفع شدن غیر نظامیان از این تاسیسات، »هرگونه مسمومیت آب و تغییرات زیست محیطی وحتی تخریب سد را ناشی از عوامل طبیعی، سازه ناپایدار و…« عنوان نماید و این مسئله زنگ(عاشوری، اسماعیل، سدها و اثرات تخریبی آن بر روی محیط زیست و انسان دانشگاه سمنان، دانشکده مهندسی، گروه عمران)

خطری است که باید مورد توجه کارگزاران پدافند غیر عامل و چاره اندیشی ویژه قرار گیرد تا افکار عمومی در سطح بین المللی و داخلی دچار قضاوت غیر واقعی نگردند.

  1. بررسی سوابق و تهدیدات بالقوه سدها در زمان جنگ خاویر پرز دکوئیار، دبیر کل سابق سازمان ملل، طی نامه ای در مورخه ۳۱ جولای ۱۹۹۱ (۹مرداد ۷۰) خطاب به رئیس شورای امنیت که در سند S/22863 منتشر شد جزئیاتی از خسارت ها، و مشاهدات هیئت اعزامی سازمان ملل به ایران را از مناطق و تاسیسات آسیب دیده ارائه داد که نمونه ای از این خسارتها عبارت بودند از:( Iran’s reconstruction to be costly-United Nations report on reconstruction.

. of Iranianinfrastructure destroyed during Iran-Iraq War-Brief Article

۱۹۹۱ ,Dec ,P UN Chronicle}

۱ – ۲٫ خسارت وارده به سد و نیروگاه شهید عباس پور:

این نیروگاه چهار بار مورد حمله واقع شد. هیئت از تجهیزات خسارت دیده سوییچینگ که مرکز حملات بود، شواهد روشنی به دست آورد. صفحاتی که حاوی اسامی بود، نشان می داد وسیله ای که تعویض شده در حملات بعدی آسیب دیده بود. اثر آسیب های ناشی از انفجار سطحی بر روی دیواره سد مشهود بود.

۲ – ۲٫ خسارت وارده به سد و نیروگاه دز:

این نیروگاه در سال های ۱۹۸۶ و ۱۹۸۷ مورد حمله واقع گردید و خسارت های وسیعی به سوییچینگ ۲۳۰ کیلوولتی و تبدیل کننده ها وارد شد. در دیدار هیئت، شواهدی دال بر این مدعا مشاهده گردید که با اطلاعات ثبت شده مطابقت داشت و مشخص می کرد که تجهیزات بازسازی شده نیز به طور مجدد هدف حمله قرار گرفته و خسارت دیده بودند.

  1. تخریب سدها در زمان صلح در اثر حوادث طبیعی ۱ – ۳٫ سد سفیدرود این سد یکی از چهار سد بزرگ بتنی است که زلزله باعث تخریب آن در نواحی بدنه و تاج سد و… شده است، اصولا به دلیل قرارگیری ایران بر روی کمربند لرزه خیز آلپ – هیمالیا در طراحی و احداث سدها باید جدا از مقوله بحثهای دفاعی – امنیتی مقوله استفاده از دانش مهندسی زلزله نیز لحاظ شود، زیرا بیشتر سدهای ایران، در مناطق زلزله خیز کشور احداث گردیده و یا در دست احداث هستند، به طور مثال: »تنها در خوزستان ۸ سد از این نوع را داریم که ۶ تای آنها روی رود کارون احداث شده و یا در دست احداث هستند. باید در نظر داشت که ایمنی و پایداری سدها در مقابل زلزله از موارد مهم طراحی سدها می باشد و مهندسان معیارهای طراحی را در راستای مقابله با اثرات آن به کار می گیرند. و بر همین اساس هر سدی که خوب ساخته شود در زلزله ای با شتاب ۰/۲g و یا بیشتر مقاومت خوبی از خود نشان می دهد.(سیامردی، کیانوش، ایمنی سدهای بزرگ بتنی در مقابل زلزله و معیارهای طراحی آن، اولین همایش ملی سد و سازه های هیدرولیکی، کرج، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج، سال ۱۳۸۶)
    ۲ – ۳٫ سد آسوان (مصر) این سد که بر روی رود نیل در کشور مصر احداث گردیده، در سالهای ۹۸ – ۱۹۹۷ پس از بهره برداری، انتشار گسترده ویروس Rift valley fever (ویروس مربوط به دام ها) را باعث شد که نتیجه آن شیوع بیماریهای مشترک بین انسان و دام و تلفات انسانی در ساکنین سواحل دریاچه سد همراه با تلف شدن هزاران رأس دام بود. این بیماری قبلا هیچ گاه در این ناحیه از مصر مشاهده نشده بود.

۳ – ۳٫ سد وایانت (ایتالیا)

لغزش وسقوط صخره عظیم دیواره طبیعی سد vaiont ایتالیا به درون مخزن آن در سال ۱۹۶۰ موجب تلفات انسانی گردید.

۴ – ۳٫ سد کوینا (هند)، کاریبا (رودزیا)، کرمست (یونان)

زلزله القایی حدود ۶/۵ – ۵/۸ ریشتر در نتیجه آبگیری این سدها، خسارت شدیدی را به سد و تأسیسات آنها و نواحی اطراف سد وارد نموده است.

۵ – ۳٫ آب بندهای نیواورلئان (آمریکا)

شکستن آب بندهای شهر نیواورلئان، در توفان کاترینا، باعث فرو رفتن هشتاد درصد از شهر به زیر آب شد و خسارت آن بیشتر از طوفان برآورد گردید.
۶ – ۳٫ سد بانکیاو (Banqiao)

شکسته شدن سدها گرچه به ندرت اتفاق می افتد اما خطری جدی و خطرناک است. برای نمونه می توان به شکسته شدن سد بانکیاو (Banqiao) در جنوب چین اشاره کرد که موجب کشته شدن ۱۷۱۰۰۰ تن و بی خانمان شدن حدود نیم میلیون نفر شد. همچنین سدها می توانند هدف خوبی برای دشمن در طول جنگ یا اقدامات خرابکارانه تروریست ها باشند. سدهای کوچک در این حملات کمتر آسیب رسان هستند.(ویکی پدیا، فارسی (fa.wikipedia.org/wiki//:http) )

  1. پیش بینی مربوط به تخریب سد در کشور چین و عراق
    ۱ – ۴٫ سد یانگ تسه (چین) ارتفاع این سد ۱۸۴ متر، وسعت دریاچه آن ۱۰۰۰ کیلومتر مربع و حجم آبگیری سد حدود ۲۷ میلیارد متر معکب است تهدیدات جدی که این سد می تواند ایجاد کند عبارتند از: آسیب ناشی از لغزش دامنه به طور مثال: سقوط صخره هوانگلا (Huangla) با حجم ۳/۸ میلیون متر مکعب به داخل دریاچه سد، موجب ایجاد موجی به ارتفاع ۷۵ متر می شود، که در صورت پر بودن مخزن با وجود فاصله ۶۵ کیلومتری صخره با سد، موج ایجاد شده اثرات تخریبی خطرناکی ایجاد می کند. آسیب ناشی از شکسته شدن سد موجب انهدام تعداد زیادی سد در پایین دست آن و از بین رفتن جمعیت زیادی از مردم سرزمین چین خواهد شد. سیل ناشی از شکست این سد که به ۲۹۰,۰۰۰ متر معکب در ثانیه می رسد، هر آنچه را در مسیر خود بیابد، تخریب می کند. آسیب ناشی از زلزله القایی که موجب از بین رفتن سد اصلی و سدهای دیگر منطقه می شود. ۲ – ۴٫ سد موصل (عراق) سد موصل در سال ۱۹۸۴ بر روی رودخانه دجله و فرات احداث گردید، بنابر هشدار اداره مهندسی ارتش امریکا به دولت عراق این سد به دلیل خوردگی زود هنگام خاک زیر پایه های آ ن در حال خراب شدن است که این امر باعث ایجاد یک موج ۲۰ متری آب شده و کل مناطق پایین دست سد، از جمله شهر موصل را با جمعیت حدود ۲ میلیون نفر به طور کامل تخریب می کند نتایج تحقیق اداره کل بازرسی برای بازسازی عراق نشان می دهد که در صورت تخریب سد، شهر بغداد نیز ممکن است در معرض تهدید سیل قرار بگیرد.
  2. بررسی موردی سدهای ایران و تهدیدات بالقوه آنها در حال حاضر (نمونه موردی سد و نیروگاه آبی کارون ۳)
    ۱ – ۵٫ سد و نیروگاه آبی کارون ۳ این سد در شمال شرقی استان خوزستان و در ۲۸ کیلومتری شرق شهرستان ایذه احداث شده است. و فاصله آن تا مصب رودخانه حدود ۶۱۰ کیلومتر است. زاگرس غربی با ویژگی سنگهای رسوبی لایه ای، لرزه خیزی و سنگهای آهکی مارنی، بستر این سد وحواشی آن می باشند این سد از نوع بتنی دو قوسی نازک با ارتفاع ۲۰۵ متر از پی و ۱۸۵ متر از کف رودخانه است. طول تاج سد ۴۶۲ متر، عرض آن در بالا ۵/۵ متر و در پی، ۲۹/۵ متر است. حجم بتن ریزی بدنه و سر ریز آن بالغ بر ۱/۳ میلیون متر مکعب می باشد که از این مقدار بیش از یک میلیون متر مکعب به حجم بتن ریزی بدنه سد اختصاص دارد. سد و نیروگاه آبی کارون ۳ حجم کل مخزن در حداکثر تراز بهره برداری (۸۴۵ متر) حدود ۳۰۰۰ میلیون متر مکعب، در حداقل آن (۸۰۰ متر) حدود ۱۲۵۰ میلیون متر مکعب، مساحت دریاچه سد در حداکثر تراز بهره برداری حدود ۴۸/۲ کیلومتر مربع، طول دریاچه در همین تراز حدود ۶۰ کیلومتر و عمر مفید آن ۲۰۰ سال تخمین زده می شود، تولید برق به میزان ۴۱۷۲ گیگا وات ساعت از مهمترین دلایل ساخت سد کارون ۳ می باشد. همانطور که در قبل اشاره شد(بشیری، مرجان، بصیری، محمدحسین، مامانی، مهدی، نتایج موفقیت آمیز به کارگیری مهندسی ارزش در سیستم نگهداری حوضچه استغراق سد کارون ۳، بیست و پنجمین گردهمائی علوم زمین شناسی سازمان زمین شناسی کشور، اسفند ۱۳۸۵) ایمنی و پایداری سدها در مقابل زلزله از موارد مهم طراحی سدها می باشد و مهندسان معیارهای طراحی را در راستای مقابله با اثرات آن به کار می گیرند. و بر همین اساس هر سدی که خوب ساخته شود، در زلزله ای با شتاب ۰/۲g و یا بیشتر مقاومت خوبی از خود نشان می دهد، اما نکته حائز اهمیت پاسخ دادن به این سؤالات است که: آیا این سد می تواند در برابر لرزه های مصنوعی و امواج حاصل از انفجار مقاومتی داشته باشد و یا برای این مورد خاص چاره اندیشی شده است؟ آیا می توان یک سد را آن چنان طراحی کرد که به تواند در برابر حملات دشمن از خود پایداری ومقاومت نشان دهد و منهدم نگردد؟ آیا ما توانایی پدافند در مقابل حملات دشمن را داریم و یا برای آن چاره اندیشی کرده ایم؟ آیا برنامه خاصی برای جلوگیری از آلودگی و مسمومیت آب این سدها در نظر گرفته شده است؟

انهدام ساختار فیزیکی سد، موجب ایجاد امواج عظیمی از آوار آب به ارتفاع چندین متر و سیلاب مخرب خواهد شد

۱ – ۱ – ۵٫ آسیب پذیری و آسیب رسانی بالقوه سد در اثر انهدام ساختار فیزیکی

انهدام ساختار فیزیکی این سد، موجب ایجاد امواج عظیمی از آوار آب به ارتفاع چندین متر و سیلاب مخرب خواهد شد (سیل جریان هایی با فشارهای مکانیکی سریع آب را ایجاد می کند جریان های آبی که با سرعت حرکت می کنند و جریان های متلاطم حاصل از آن، مردم و حیوانات را در اعماق به نسبت کم در بر می گیرد و موادی را حمل می کند که دارای قدرت تخریب زیادی هستند) که ممکن است تخریب کامل شهرستان ایذه و شهرهای پایین دست(تسنیمی، عباسعلی، سند توسعه ویژه (فرابخشی) کاهش خطرپذیری ناشی از زلزله، پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، ۱۳۸۶)

رودخانه و غرق شدن این شهرها را در آوار آب، همانند نیواورلئان آمریکا در بر داشته باشد.

غرق شدن شهر نیواورلئان در اثر شکستن آب بندهای آن در طوفان کاترینا

حال اگر محاسبات دقیق مهندسی، برای مقاوم بودن سد، در برابر زمین لرزه و جلوگیری از انهدام ساختار فیزیکی سد در اثر زلزله و سایر حوادث طبیعی به دلیل قرارگیری آن بر روی زاگرس غربی با ویژگی لرزه خیزی، سنگهای رسوبی لایه ای، و سنگهای آهکی مارنی، انجام شده است، باید محاسبات و اقدامات لازم برای جلوگیری از انهدام ساختار فیزیکی سد در جنگ، توسط دشمن و هم چنین برنامه ریزی خاص، در صورت انهدام سد برای جلوگیری از خسارتهای مضاعف انجام پذیرد، زیرا نظریه جان واردن از مهمترین ابزارهای نظری است که توسط جنگ سالاران در جنگها مورد استفاده قرار می گیرد و هیچ گونه تردیدی در به کارگیری آن از طرف دشمن نمی توان نمود، علاوه بر آن که تولید و استفاده از تجهیزات بسیار پیشرفته توسط کشورهای جنگ طلب در حجم آتش وسیع و بدون محدودیت های ابزاری و اخلاقی، محدودیت پدافندی سدها و بی دفاع بودن آنها به دلیل ویژگیهای ساختاری وگستردگی در سطح، باید مورد لحاظ قرار گیرد، تجربیات ذیل تأکیدی است بر موضوع فوق:

hE] ساخت بمب هدایت شونده واحد ۲۸ موسوم به Unit 28 یا ۲۸ – GBU:

این بمب ۵۰۰۰ پوندی هدایت شونده، استحکام شکن موسوم به “bunker busting” بوده و به وسیله شرکت Raytheon آمریکا طراحی و ساخته شده است. بمب مذکور در جریان عملیات طوفان صحرا برای نفوذ در استحکامات بسیار مقاوم و در اعماق زمین ساخته شده مراکز فرماندهی ارتش عراق مورد استفاده قرار گرفت. این بمب، توانایی نفوذ تا عمق ۳۰ متری سطح زمین (۱۰۰ فوت) و یا ۶ متری (۲۰ فوت) یک سطح سفت (مانند سطح بتونی) را داراست.

اولین مشتری خارجی این بمب که خرید آن توسط کنگره آمریکا مورد موافقت قرار گرفت، اسرائیل بود که مجوز خرید این بمب را به تاریخ آوریل ۲۰۰۵ دریافت کرد. اما دریافت این بمب ها، به دنبال درخواست دولت اسرائیل به تاریخ جولای ۲۰۰۶، شتاب بسیار بیشتری گرفت.( aviationjournal.blogfa.com/post-8.aspx//:http. )

hE] جنگ جهانی دوم و جنگ خلیج فارس

در جنگ جهانی دوم برای از بین بردن یک نیروگاه با احتمال انهدام ۹۶ درصد که ابعادی معادل ۴۰۰ در ۵۰۰ فوت مربع داشت تعداد ۶۵۰ بمب ۵۰۰ کیلوگرمی توسط ۱۱۰ بمب افکن ۱۷ – B به کار می رفت، اما در جنگ خلیج فارس، هر نیروگاه توسط دو بمب هدایت شونده به طور دقیق منهدم گردید، یعنی هر هواپیمای بمب افکن در جنگ خلیج فارس معادل ۱۱۰ بمب افکن ۱۷ – B کارایی داشت.

طرحی از بمباران سد در جنگ جهانی دوم

hE] اقدامات اسرائیل و تهدیدات عوامل آن

در سال ۱۹۷۴، هواپیماهای اسرائیلی سددر حال ساخت سوریه را به دلیل اختلاف بر سر بهره برداری از رودخانه لیتانی بمباران کردند، جایی که به عقیده کارشناسان، دلیل اصلی حمله اسرائیل به جنوب لبنان به شمار می رود.( www.tebyan.net/Archive/Society_Politics/2007/12/17/55799.html//:http. )

hE] وجود اندیشه و فکر انهدام تاسیسات در سیاستمداران کشورهای متخاصم

آخرین موضوع در همین زمینه که باید مورد توجه قرار گیرد وجود اندیشه و فکر انهدام تاسیسات حیاتی کشورهای مخالف، در ذهن سیاستمداران کشورهای متخاصم است، به طوری که یکی از صهیونیستهای تندرو و عضو کابینه شارون به نام لیبرمان به صراحت در خواست تخریب یکی از بزرگترین تأسیسات کشور مصر یعنی سد اسوان را مطرح می نماید.(سایت مرکز اطلاع رسانی فلسطین، ۳۰ / ۴ / ۱۳۸۲)


۲ – ۱ – ۵٫ خسارات ناشی از زلزله القایی

دلیل اصلی این لرزه ها بارگذاری سریع بر روی زمین و یا برداشتن ناگهانی بار از روی آن است. انهدام ساختار فیزیکی سد به دلیل رهاشدن آوار آب منجر به زلزله القایی می شود. مقدار استرس لازم جهت گسیختگی یک صفحه و مقاومت برشی ذاتی (اصلی) یا چسبندگی توده سنگی، ضریب اصطکاک داخلی و تنش نرمالی است که به صفحه وارد می شود. با کاهش تنش نرمال و یا افزایش تنش برشی، گسیختگی در امتداد شکستگی های قبلی رخ خواهد داد و زلزله در زمانی رخ می دهد که تغییرات کوچک درتنش نرمال یا برشی، بتواند منجر به گسیختگی سنگها شود. مشکل خطرناکی که ممکن است زلزله القائی در پی داشته باشد، تحریک گسله های اصلی و ایجاد زلزله های طبیعی و یا تشدید آنها در سطح منطقه است.(حسینی، زهرا، حافظی مقدس، ناصر، امیدی، پرویز، جوان دولویی، غلام، بررسی آماری زلزله های القایی ناشی از آبگیری سد کرخه، بیست و پنجمین گردهمائی علوم زمین شناسی، سازمان زمین شناسی کشور، ۱۳۸۵)


۳ – ۱ – ۵٫ آسیب پذیری بالقوه سد از نظر آلودگی و مسمومیت آب

تجربه سدهای احداث شده در سایر کشورها نشان می دهد این سدها به طور طبیعی می توانند موجب ایجاد بیماریهای مسری در منطقه شده و علاوه بر آن بیماری های گسترده ای را برای مصرف کنندگان آبهای این سدها باعث گردند. آن چه مهم است این است که ما برای آلودگی طبیعی به طور حتم برنامه ریزی لازم را انجام داده ایم و این نکته به طور اصولی توسط طراحان و احداث کنندگان سد در نظر گرفته شده و برای آن چاره اندیشی نموده اند. ولی آیا ما برای آلودگیهای ناشی از جنگ و مسموم کردن آب توسط دشمن که موجب خارج کردن این ماده حیاتی از دسترس مردم و آغاز یک فاجعه انسانی در نتیجه مسموم شدن مردم می شود، برنامه ریزی خاصی انجام داده ایم.

استفاده از این نوع عملیات غیر انسانی بر روی طبیعت اعم از آب یا خاک و… برای جلوگیری از فعالیت جنگجویان مدافع کشورهای مورد هجوم، در طول تاریخ جنگها دارای سابقه بوده است به طور مثال:

بین سال های ۱۹۶۱ تا ۱۹۷۱، ارتش امریکا از مواد علف کش (ماده نارنجی) برای از بین بردن پوشش گیاهی و مواد غذایی مردمی که از سرزمینشان دفاع می کردند استفاده کرد. مساله بر سر از بین بردن پوشش گیاهی ای بود که دشمن می توانست در آن پنهان شود و هم چنین نابود کردن محصولات غذائی ای که باعث گرسنگی اهالی و رزمندگان می شد.

نیروهای نظامی ایالات متحده در فاصله ۸ تا ۲۰ نوامبر ۲۰۰۴ در طی حمله به فلوجه عراق، علی رغم حضور غیرنظامیان در این شهر از بمب های فسفر سفید استفاده کردند. نظامیان آمریکا پیش از این نیز به دلیل استفاده از سلاحهای دارای اورانیوم ضعیف شده در طی جنگهای: خلیج فارس، افغانستان، صربستان و کوزوو مورد اتهام قرار گرفته بودند. این روش ها فراسوی اثرات فوری خود، دارای نتایج تخریبی درازمدت می باشند.(ژاندرو، فرانسیس (Francis GENDREAU) رئیس انجمن دوستی فرانسه، ویتنام، لوموند دیپلماتیک، مترجم: محمد زاهدی، آخرین شماره: فوریه ۲۰۰۸)

  1. نتیجه گیری ۱ – ۶٫ تطبیق موضوع با عنوان و مطالب

۱ – ۱ – ۶٫ قانون مربوط به اصول پدافند غیر عامل

در بند ۱۱ ماده ۱۲۱ قانون برنامه پنج ساله چهارم توسعه کشور آمده است که باید اصول پدافند غیر عامل در طراحی و اجرای طرح های حساس و مهم و یا در دست مطالعه و نیز در تاسیسات زیربنایی و ساختمان های حساس و شریان های اصلی و حیاتی کشور رعایت شود، همچنین آموزش عمومی مردم، توسط دستگاه های اجرایی این قانون، به منظور پیشگیری و کاهش مخاطرات ناشی از سوانح طبیعی، باید مد نظر قرار گیرد.(اداره کل قوانین، مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، قانون برنامه چهارم توسعه، فصل دهم، امنیت ملی، ماده ۱۲۱، بند ۱۱)

بر اساس این قانون و مروری بر مطالب فوق، سدها در صورت عدم برنامه ریزی صحیح، برای امنیت ملی کشور خطرناک بوده و به عنوان تاسیسات زیر ساختی، باید در اولویتهای پدافند غیر عامل قرار بگیرند، لذا به طور مجدد یادآوری می گردد تهدیدات مربوط به این تاسیسات مهم عبارتند از:

آسیب پذیری بالقوه سد از نظر انهدام ساختار فیزیکی توسط عوامل طبیعی و یا حمله دشمن در جنگ.

خسارات ناشی از زلزله القایی به دلیل رهاشدن آوار آب

آلودگی و مسمومیت آب شامل: آلودگیهای طبیعی، آلودگیهای ناشی از جنگ

۲ – ۶٫ پیشنهادات

از مهمترین اولویتهای کاری در این زمینه تشکیل کار گروههای تخصصی در سازمان پدافند غیر عامل تحت عناوین ذیل است:

کارگروه تخصصی شناسایی، جمع آوری اطلاعات و اولویت بندی سدها بر اساس مقادیر داده ها؛

کارگروه تخصصی تحلیل خطر و شبیه سازی اثرات آن و اولویت بندی سدها براساس نتایج به دست آمده؛

کارگروه تخصصی طراحی و برنامه ریزی جهت ارایه نقشه های اجرایی لازم برای مقابله با تهدیدات، براساس مستندات کار گروه تحلیل خطر؛

کارگروه اجرایی، عملیاتی جهت اجرای نقشه ها و برنامه های ارایه شده.

۳ – ۶٫ راهکارهای اجرایی

۱ – ۳ – ۶٫ شناسایی سواحل مناسب مهار آوار آب توسط انفجار

شناسایی سواحل مناسب پایین دست رودخانه برای انفجار آن و تشکیل اولین لایه طبیعی سنگی – خاکی برای مانع شدن از ادامه جریان آوار آب ناشی از انهدام ساختار فیزیکی سد و کند کردن سرعت جریان.


۲ – ۳ – ۶٫ مخازن تأخیری

مهار آوار آب با استفاده از مخازن تاخیری در پایین دست سد اصلی، تاثیری مستقیم و سریع بر روی آوار آب می گذارد. چنانچه توپوگرافی امکان ایجاد چنین مخزنی را بدهد به علت تاثیر سریعتر آن در مقایسه با سایر روش ها ی تاخیری، عملکرد مطلوبی را می توان انتظار داشت.

۳ – ۳ – ۶٫ طراحی سیلاب دشت ها

استفاده از سیلاب دشت ها نیز می تواند به عنوان ابزار مناسبی برای کنترل سیلاب محسوب گردد، و در کاهش دبی جریان اوج سیلاب به طرف پایین دست تاثیری مهم دارد. این امر از عملکردهای مثبت بسیاری از اراضی تالابی می باشد.(سبعه، غلامعلی، هادی پور، مهدی zehab.persianblog.ir/1385_9_zehab_archive.html//:P htt)


۴ – ۳ – ۶٫ سیل بندها

هدایت و محدود کردن جریان سیلاب درمسیر و عرض معینی از رودخانه توسط کانال های انحراف آب (احداث شده بین سد اصلی و شهر مورد تهدید) و به کمک احداث دیواره های سیل بند، برای جلوگیری از پخش، گسترش سیلاب، تهدید زمین ها و سازه های اطراف رودخانه و هدایت جریان در یک مسیر و مجرای مشخص، که این امر می تواند جریان عظیم آب را به مناطق غیر مسکونی هدایت نماید.


۵ – ۳ – ۶٫ بازنگری دراصلاح و بهسازی مسیر رودخانه در چهار چوب یک طرح جامع

اصلاح و بهسازی مسیر رودخانه می تواند موجب وخیم تر شدن وضعیت سیلاب در پایین دست گردد. لذا این اقدامات باید در چهارچوب یک طرح جامع به انجام برسد، زیرا این گونه اقدامات برای سرعت بخشیدن به جریان سیل و گذر دهی و تخلیه جریان محدود سیل محاسبه شده در حالی که این اصلاحات برای حجم عظیم آوار آب رها شده ناشی از انهدام ساختار فیزیکی سد، بسیار خطرناک بوده و موجب افزایش قدرت تخریب آوار آب در اثر بالا رفتن سرعت و انرژی جنبشی نهفته در آن می شود.


۶ – ۳ – ۶٫ روشهای دیگر مدیریت سازه ای و مدیریت بحران

پوشش کانال های باز در مناطق شهری که در مواردی خیابان ها و پارکینگها و ساختمانها بر روی آن احداث می شوند باید بر اساس محاسبات ظرفیت هیدرولیکی لازم برای عبور جریان های حداکثری متناسب باشد.

پیش بینی و احداث ایستگاه پمپاژ و لوله های تحت فشار در مراکز حیاتی و مناطق اصلی شهر برای جمع آوری آبهای سطحی و سیلاب به وسیله این ایستگاهها.

پیش بینی لازم برای استفاده از دیواره آبی برای مناطق شهری و سایر مناطق، در این روشها در هنگام سیلاب جداره های نفوذ ناپذیر بوسیله آب پر می شوند و دیواره هدایت پذیر جریان، در مقابل سیلاب را تشکیل می دهند. در این روش سیلاب، توسط جریان سیلاب مهار می شود. نمونه هایی از دیواره های آبی در شکلهای پیوست ارائه شده اند.(: Rubber dam hydraulics (h.chansonuq.edu.au) Hubert CHANSON.

,ENSHM Grenoble ,.Hydraulic design of inflatable flexible membrane dams M.E

۱۳th Arthur Ippen ,MIAHR ,.MIEAust ,.Eur.Ing ,(Qld) DEng ,(.Cant) INSTN,PhD

awardee

Autralia ,Brisbane QLD 4072 ,of Queensland. Univ ,.of Civil Engrg. P Dept}

دیواره آبی

۷ – ۳ – ۶٫ تسریع در مقاوم سازی و بهسازی سازه های شهری و روستایی اطراف سد

در این زمینه باید از تمامی ظرفیتها وامکانات موجود با اتکا به تواناییهای مردمی استفاده کرد و حداقل آنان را تشویق به ایجاد اتاقی امن در ساختمان مسکونی مربوط به خود نمود تا در صورت احساس خطر بتوانند در این اتاقها پناهگیری نمایند.

۸ – ۳ – ۶٫ اطلاع رسانی و آموزش مردم برای آمادگی در برابر حادثه زلزله و سیل

آموزش و اطلاع رسانی شفاف در باره مزایا و معایب احداث یک سد به مردم اطراف آن، موجب آمادگی و هوشیاری آنان در برابر هرگونه حادثه شده و به طور طبیعی آنان را راغب به همکاری در مدیریت بحران خواهد نمود.

۹ – ۳ – ۶٫ ایجاد پایگاه های متعدد نمونه گیری آب قبل و بعد از مخزن سد و در طول آبراهه های اصلی و فرعی

این گونه پایگاه ها وظیفه دارند، ضمن راه اندازی گشت های ویژه برای نمونه گیری از آب در نقاط مختلف، آزمایشات لازم برای اطمینان از سالم بودن آن را انجام، و در صورت مشاهده هرگونه آلودگی، ضمن اعلام هشدار، اقدامات وضعیت اضطراری را انجام دهند.

۱۰ – ۳ – ۶٫ ذخیره سازی آب مورد نیاز

مسئولین شهری و روستایی باید اقدامات و آمادگی لازم برای تامین آب، در زمان وضعیت اضطراری از طریق سفره های آب زیرزمینی و سایر منابع مانند: بطریهای پلاستیکی و…. را برای مردم داشته باشند.

۱۱ – ۳ – ۶٫ آمادگی و تمرین تخلیه مردم شهرهای در معرض خطر و پیش بینی مکانهای استقرار امن برای جمعیت

مسئولین شهرهای در معرض خطر، باید طرحهای لازم را برای تخلیه اضطراری شهر در حداقل زمان ممکن، پیش بینی مکانهای استقرار امن برای جمعیت و همچنین اقدامات تاخیری در رسیدن آوار آب به شهر برای به دست آوردن حداکثر زمان لازم را جهت اقدامات مربوط به تخلیه باید در دستور کار داده و پیش بینی لازم را در ستاد حوادث غیر مترقبه منطقه خود بنمایند.

منبع

منبع

منابع مقاله

  1. اداره کل قوانین، مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، قانون برنامه چهارم توسعه، فصل دهم، امنیت ملی، ماده ۱۲۱، بند ۱۱٫
  2. بشیری، مرجان، بصیری، محمدحسین، مامانی، مهدی، نتایج موفقیت آمیز به کارگیری مهندسی ارزش در سیستم نگهداری حوضچه استغراق سد کارون ۳، بیست و پنجمین گردهمائی علوم زمین شناسی سازمان زمین شناسی کشور، اسفند ۱۳۸۵٫
  3. تسنیمی، عباسعلی، سند توسعه ویژه (فرابخشی) کاهش خطرپذیری ناشی از زلزله، پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، ۱۳۸۶٫
  4. ژاندرو، فرانسیس (Francis GENDREAU) رئیس انجمن دوستی فرانسه، ویتنام، لوموند دیپلماتیک، مترجم: محمد زاهدی، آخرین شماره: فوریه ۲۰۰۸٫
  5. جلالی، غلامرضا، رییس سازمان پدافند غیر عامل کشور، حیات، چهارشنبه ۴ / ۷ / ۱۳۸۶٫
  6. حسینی، زهرا، حافظی مقدس، ناصر، امیدی، پرویز، جوان دولویی، غلام، بررسی آماری زلزله های القایی ناشی از آبگیری سد کرخه، بیست و پنجمین گردهمائی علوم زمین شناسی، سازمان زمین شناسی کشور، ۱۳۸۵٫
  7. سیامردی، کیانوش، ایمنی سدهای بزرگ بتنی در مقابل زلزله و معیارهای طراحی آن، اولین همایش ملی سد و سازه های هیدرولیکی، کرج، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج، سال ۱۳۸۶٫
  8. سایت مرکز اطلاع رسانی فلسطین، ۳۰ / ۴ / ۱۳۸۲٫
  9. سبعه، غلامعلی، هادی پور، مهدی zehab.persianblog.ir/1385_9_zehab_archive.html//:http
  10. عاشوری، اسماعیل، سدها و اثرات تخریبی آن بر روی محیط زیست و انسان دانشگاه سمنان، دانشکده مهندسی، گروه عمران.
  11. معاونت پدافند غیر عامل، »تهدیدات و پدافند غیر عامل«، نشریه پدافند غیر عامل، شماره ۱، تابستان ۱۳۸۳٫
  12. ویکی پدیا، فارسی (fa.wikipedia.org/wiki//:http) aviationjournal.blogfa.com/post-8.aspx//:http. 13 www.tebyan.net/Archive/Society_Politics/2007/12/17/55799.html//:http. 14 Iran’s reconstruction to be costly-United Nations report on reconstruction. 15 of Iranianinfrastructure destroyed during Iran-Iraq War-Brief Article ۱۹۹۱ ,Dec ,UN Chronicle

: Rubber dam hydraulics (h.chansonuq.edu.au) Hubert CHANSON. 16

,ENSHM Grenoble ,.Hydraulic design of inflatable flexible membrane dams M.E

۱۳th Arthur Ippen ,MIAHR ,.MIEAust ,.Eur.Ing ,(Qld) DEng ,(.Cant) INSTN,PhD

awardee

Brisbane QLD 4072 Autralia ,of Queensland. Univ ,.of Civil Engrg. Dept

علیرضا غفوری زرندی: کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری

نظر شما چیست؟ ( بدون نظر )

تایید کنید که ربات نیستید !!!

پربازدیدترین ها
  • سرمایه گذاری بشردوستانه یا ثوابجو!
  • چگونه از فکر یا مشغولیت شدید ذهنی به یک نفر بیرون بیاییم
  • بخشش درمان کننده بیماری سرطان و افسردگی
  • راههای کنترل خشم
  • کمبود ویتامین A چه علائمی دارد؟
  • احمدی نژاد به کمک شما نیاز دارد،بشتابید!
  • خرمالو مملو از فایده و مضر به حال افراد چاق می باشد
  • برنامه شماره ۶۰۱ گنج حضور تفسیر دیوان شمس و مثنوی معنوی مولانا
  • اعتیاد به کار تهدید جدی برای سلامت جسم و روان
  • آموزش مراقبت های ساده برای جلوگیری از شکستگی ناخن
  • کپسولی که قلب را از ایستادن باز می دارد
  • برنامه شماره ۶۵۱ گنج حضور،تفسیر دیوان شمس مولوی
  • احساس خواب آلودگی با رژیم غذایی چرب رابطه دارد
  • معرفی سبک نقاشی رئالیسم
  • میزان کالری سوزی ورزش های استقامتی چقدر است؟
  • اس ام اس تبریک روز تولد
  • اهمیت نقاشی در سلامت روان کودکان
  • چه چیزی موجب استمرار رفتار کمالگرایی می شود؟(۷)
  • اثرباید و نبایدهابرحمله پانیک!(۱۴)
  • روزه داری متناوب و رژیم غذایی کتوژنیک برای کاهش وزن
  • تلاطم زندگی خود را با این اصول آرام سازید
  • مقابله با گرسنگی در طول روز
  • رهنمودهای اضطراب سوز!
  • درمان کمر درد با دو حرکت ورزشی ساده
  • خواص و فواید انواع چای
  • ۵ نکته مهم برای ترکیب رنگ دکور اتاقتان
  • تاثیر منفی چاقی والدین بر کودکان
  • زیاد حمام کردن باعث خشکی پوست می شود
  • ۹ مواد خوراکی که سبب درمان ناباروری می شوند
  • کودکان نباید در ورزش آسیب ببینند
  • محبوبترین ها
  • برنامه شماره ۶۸۸ گنج حضور
  • درس هایی برای زندگی:انطباق پذیر باشید(۸)
  • احساس خوشبختی در گرو خاموش کردن مقایسه!
  • اس ام اس خانه تکانی مختص سال ۹۵
  • رابطه ی دیابت و تاری دید
  • بیماری افسردگی و راههای شناخت و درمان آن
  • معالجه اضطراب اجتماعی:رلکسیشن یا تنفس- بخش ششم
  • طرز تهیه شربت آلبالو + نکات مهم
  • برنامه شماره ۷۰۲ گنج حضور
  • طرز تهیه ی خوراک تاس گیاه
  • میزان کالری در انواع مواد غذایی
  • داروی آلپرازولام ( Alprazolam ) و شرایط مصرف آن
  • زالو درمانی در چه بیماریهایی مورد استفاده قرار میگیرد
  • دانه های خردل موجب افزایش چربی سوزی می شود
  • نقش فرش گرد در دکوراسیون
  • جلوگیری از خشکی پوست
  • پیامدهای ازدواج فامیلی
  • سمبولیسم یا سبک نمادگرایی و حقایقی خواندنی درباره آن
  • درمان کبد چرب به روش طبیعی با طب سنتی
  • قوانین وپیش فرض ها چگونه انسان رادچار کمالگرایی می سازند-بخش پنجم
  • رقابت در مد بین دونالد ترامپ و هیلاری کلینتون
  • تفسیر دیوان شمس و مثنوی معنوی حضرت مولانا(گنج حضور)-برنامه ۶۱۹
  • دستمزدهای میلیاردی شهاب حسینی و ترانه علیدوستی برای “شهرزاد”
  • ارتباط بین سالمندان و اطرافیان چگونه باید باشد؟
  • غذاها و آکنه و جوش های صورت
  • آشنایی باهورمون های شادی و شعف و عشق
  • چه نوع اناری بخریم؟
  • فقدان را پشت سر بگذار و ازنوع شروع!(۱۷)
  • قهوه از سـرطـان روده بـزرگ پیش گیری میکند
  • سوپ قرمز مخصوص فصول سرد سال
  • تــمامی حقوق محفوظ و مربوط به پـرتال “ زیباخو ” میباشد کپی برداری از مطالب تنها با ذکر مـــنبع مــــجاز مــیباشد.

    طراحی سایت و سئو : پاناب