برنامه شماره ۷۰۹ گنج حضور

برنامه شماره ۷۰۹ گنج حضور

اجرا: پرویز شهبازی

۱۳۹۷ تاریخ اجرا:  ۳۰ آوریل ۲۰۱۸ ـ ۱۱ اردیبهشت

 

مولوی، دیوان شمس، غزل شماره ۱۶۲۲

 Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# ۱۶۲۲, Divan e Shams

تو ز من مَلول گشتی، که من از تو ناشتابم(۱)

صنما، چه می شتابی؟ که بکُشتی از شتابم

تو رئیسی و امیری، دم و پندِ کس نگیری

صنما چه زود سیری؟ که ز سیریَت خرابم

چه شود اگر زمانی بدهی مرا امانی؟

که نه سیخ سوزد ای جان، نه تبه شود کبابم(۲)

چه شود اگر بسازی؟ نشتابی و نتازی؟

نشود دلم نمازی(۳) چو ببرد یار آبم(۴)

تو چه عاشقِ فراقی؟ چه مَلولی و چه عاقی(۵)؟

ز کفِ جُزِ تو ساقی ندهد طرب شرابم

بتپد دلم که ناگه برود به حجره آن مه

چو نهان شد آفتابم، به دو دیده چون سَحابم(۶)

به کمی چو ذرّه‌هایم، من اگر گشاده پایم(۷)

چه کنم؟ وفا ندارد به طلوع آفتابم

عجب، آسمان چه بارد که زمین مطیع نَبوَد؟

تو هر آنچه پیشم آری، چه کنم که برنتابم؟

تو چو من اگر بجویی، به شمارِ خاک یابی

چو تویی اگر بجویم به چراغ‌ها، نیابم

نفسی وجود دارم که تو را سجود آرم

که سجودِ توست جانا، دَعَواتِ(۸) مُستَجابم(۹)

تو بگفتِیَم که: دل را ز جهانیان فرو شو

دلِ خود چگونه شویم، چو ببرد هجرت آبم؟

صنما چو من کم آید به کمی و جانسپاری

که ز رَشکِ دل کبابم و به اشک چون سَحابم

به سحر تویی صَبوحم(۱۰)، به سفر تویی فُتوحم(۱۱)

به بَدَل(۱۲) تویی بهشتم، به عمل تویی ثَوابم

تو چو بوبکِ ربابی(۱۳) به ستیزه تن زدستی

منِ خسته از ستیزت به نَفیر(۱۴) چون ربابم

تو نه آن شِکَرجوابی(۱۵) که جوابِ من نیایی

مگر احمقم گرفتی(۱۶) که سکوت شد جوابم(۱۷)؟

مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۴۴۷

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 6, Line # ۴۴۷

رو به خاک آریم کز وی رُسته‌ایم

دل چرا در بی‌وفایان بسته‌ایم؟

مولوی، مثنوی، دفتر سوم، بیت ۳۳۸

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 3, Line # ۳۳۸

چون فدای بی‌وفایان می‌شوی

از گمانِ بَد، بدان سو می‌روی؟

من ز سهو و بی‌وفایی ها بَری(۱۸)

سویِ من آیی، گمانِ بد بری؟

این گمانِ بد بَر آنجا بَر، که تو

می‌شوی در پیشِ همچون خود، دوتُو(۱۹)

مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۳۲۱۴

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 6, Line # ۳۲۱۴

طالب است و غالب است آن کردگار

تا ز هستی‌ها بر آرَد او دَمار

دو مگو و دو مدان و دو مخوان

بنده را در خواجهٔ خود محو دان

خواجه هم در نورِ خواجه‌آفرین

فانی است و مرده و مات و دَفین(۲۰)

چون جدا بینی ز حق این خواجه را

گم کنی هم متن و هم دیباچه(۲۱) را

چشم و دل را هین گذاره کن(۲۲) ز طین(۲۳)

این یکی قبله‌ست، دو قبله مبین

چون دو دیدی، ماندی از هر دو طرف

آتشی در خَف(۲۴) فتاد و رفت خَف

مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۱۸۳۵

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 1, Line # ۱۸۳۵

هر که داد او، حُسنِ(۲۵) خود را در مَزاد(۲۶)

صد قضای بد، سوی او رو نهاد

مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۱۶۳۹

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 1, Line # ۱۶۳۹

گر تو این انبان ز نان خالی کنی

پر ز گوهرهای اِجلالی(۲۷) کنی

طفل جان، از شیر شیطان باز کن

بعد از آنش با مَلَک اَنْباز(۲۸) کن

تا تو تاریک و مَلول و تیره‌ای

دان که با دیوِ لَعین(۲۹) همشیره‌ای(۳۰)

مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۱۶۰۶

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 1, Line # ۱۶۰۶

در تو نَمرودی است، آتش در مرو

رفت خواهی، اول ابراهیم شو

چون نِه ای سَبّاح(۳۱) و نی دریاییی

در میفکن خویش از خود راییی

او ز قَعرِ(۳۲) بَحر، گوهر آوَرَد

از زیانها سود بر سر آوَرَد

کاملی گر خاک گیرد، زر شود

ناقص ار زر بُرد، خاکستر شود

چون قبولِ حق بُوَد آن مردِ راست

دستِ او در کارها، دستِ خداست

دستِ ناقص، دستِ شیطان است و دیو

زآنکه اندر دامِ تکلیف است و ریو(۳۳)

جهل آید پیشِ او، دانش شود

جهل شد علمی که در ناقص رود

هر چه گیرد علّتی(۳۴)، علّت شود

کفر گیرد کاملی، ملّت(۳۵) شود

ای مِری(۳۶) کرده پیاده با سوار

سر نخواهی برد، اکنون پای دار

مولوی، مثنوی، دفتر چهارم، بیت ۱۶۲۲

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 4, Line # ۱۶۲۲

از جهان دو بانگ می‌آید به ضدّ

تا کدامین را تو باشی مُستَعِدّ(۳۷)

آن یکی بانگش، نُشورِ(۳۸) اَتقِیا(۳۹)

و آن یکی بانگش، فریبِ اَشقِیا(۴۰)

من شکوفهٔ خارم، ای خوش گرم دار(۴۱)

گل بریزد، من بمانم شاخِ خار

بانگِ اشکوفه‌ش که اینک گل‌فروش

بانگِ خارِ او که سوی ما مکوش

این پذیرفتی، بماندی ز آن دگر

که مُحِبّ(۴۲) از ضدِّ محبوب است کَر

آن یکی بانگ این که اینک حاضرم

بانگِ دیگر: بنگر اندر آخرم

حاضری‌ام(۴۳) هست چون مکر و کمین

نقشِ آخر ز آینهٔ اول ببین

چون یکی زین دو جَوال اندر شدی

آن دگر را ضدّ و نادَرخور(۴۴) شدی

ای خُنُک(۴۵) آن کو ز اول آن شنید

کِش عُقُول و مِسمَعِ(۴۶) مردان شنید

خانه خالی یافت و جا را او گرفت

غیرِ آنش کژ نماید یا شگفت

کوزهٔ نو، کو به خود بولی(۴۷) کشید

آن خَبَث(۴۸) را آب نتواند برید

در جهان هر چیز چیزی می‌کشد

کفر کافر را و، مرشد را رَشَد(۴۹)

کهربا هم هست و مغناطیس هست

تا تو آهن، یا کَهی، آیی به شَست(۵۰)

برد مغناطیست، ار تو آهنی

ور کَهی، بر کهربا بر می‌تنی

آن یکی چون نیست با اَخیار(۵۱)، یار

لاجَرَم شد پهلوی فُجّار(۵۲)، جار(۵۳)

هست موسی، پیشِ قِبطی(۵۴) بس ذَمیم(۵۵)

هست هامان، پیشِ سِبطی(۵۶) بس رَجیم(۵۷)

جانِ هامان جاذبِ قِبطی شده

جانِ موسی طالبِ سِبطی شده

معدهٔ خر کَه کشد در اِجتِذاب(۵۸)

معدهٔ آدم جَذوبِ(۵۹) گندم آب

گر تو نشناسی کسی را از ظَلام(۶۰)

بنگر او را کوش سازیده ست امام

(۱) ناشْتاب: ناشتا

ناشِتاب: سرعت پایین

(۲) این مصرع ناظر است بر مثل: « نه سیخ بسوزد، نه کباب »

(۳) نمازی: اهل نماز، پاک و طاهر

(۴) آب بردن: آب حیات را قطع کردن، آبروی کسی را بردن

(۵) عاق: نافرمان (نسبت به پدر و مادر)

(۶)‌ سَحاب: ابر

(۷) گشاده پا: آزاد، رها

(۸)‌ دَعَوات: جمع دعوت که به معنی دعاست

(۹) مُستَجاب: مقبول، پذیرفته

(۱۰)‌ صَبوح: هرچیزی که صبح بخورند یا بیاشامند، بامداد، پگاه

(۱۱) فُتوح: گشایش

(۱۲) بَدَل: در قبال، در عوض

(۱۳) بوبکِ ربابی: مردی که در نواختن رباب مهارت داشته است

(۱۴) نَفیر: ناله و زاری و فریاد

(۱۵) شِکَرجواب: شیرین جواب

(۱۶) گرفتن: فرض کردن، تلقی کردن

(۱۷) سکوت شد جوابم: اشاره به، «جواب احمق خاموشی است»

(۱۸) بَری: بی‌گناه، پاک از گناه

(۱۹) دوتُو: دوتا

(۲۰) دَفین: مدفون، پنهان شده در زیر خاک

(۲۱) دیباچه: مقدمه

(۲۲) گذاره کردن: عبور کردن

(۲۳) طین: گِل

(۲۴) خَف: گیاهی خشک و سریع الاشتعال که بوسیله آن جرقه را از سنگ چخماق می گیرند و آتش می افروزند

(۲۵) حُسن: خوبی، نیکویی، زیبایی

(۲۶) مَزاد: به معنی به معرض فروش نهادن و قیمت بیشتر طلبیدن

(۲۷) اِجلالی: گرانقدر

(۲۸) اَنْباز: شریک

(۲۹) دیو لعین: شیطان ملعون( لعنت شده)

(۳۰) همشیره: خواهر، اینجا به معنی همراه و دو نفر که شیر ذهن یا دنیای بیرون را می خورند

(۳۱) سَبّاح: شناگر

(۳۲) قَعر: ته، گودی و ته چیزی

(۳۳) ریو: حیله و نیرنگ

(۳۴) علّتی: بیمار، منسوب به علّت به معنی بیماری و مرض

(۳۵) ملّت: دین و آیین

(۳۶) مِری: ستیزه کردن، جدال، خصومت

(۳۷) مُستَعِد: با استعداد، آماده

(۳۸) نُشورِ: زنده کردن و یا زنده شدن مردگان

(۳۹) اَتقِیا: جمع تَقیّ، پرهیزگاران

(۴۰) اَشقِیا: بدبختان، جمع شَقیّ

(۴۱) خوش گرم دار: خوب و گرم نگهدارنده

(۴۲) مُحِبّ: عاشق، دوست دار

(۴۳) حاضری‌ام: حاضر بودنم

(۴۴) نادَرخور: نامتناسب

(۴۵) خُنُک: خوشا

(۴۶) مِسمَع: گوش

(۴۷) بول: ادرار

(۴۸) خَبَث: پلیدی، نجاست

(۴۹) رَشَد: هدایت، به راه راست رفتن

(۵۰) شَست: قلاب ماهیگیری، دام

(۵۱)‌ اَخیار: جمع خَیِّر، برگزیدگان، نیکوتران

(۵۲) فُجّار: تباهکاران، جمع فاجِر

(۵۳) جار: همسایه، جمع: جِیران

(۵۴) قِبطی: قوم فرعون

(۵۵) ذَمیم: نکوهیده، زشت، ناپسند

(۵۶) سِبطی: قوم موسی

(۵۷) رَجیم: مطرود، ملعون

(۵۸) اِجتِذاب: جذب کردن، به سوی خود کشیدن

(۵۹) جَذوب: بسیار کشنده، بسیار جذب کننده

(۶۰) ظَلام: تاریکی

نظر شما چیست؟ ( بدون نظر )

تایید کنید که ربات نیستید !!!

پربازدیدترین ها
  • سوختگی و هزینه های سرسام آور آن در ایران
  • چگونه افکار نگران کننده را از مغزتان بیرون کنید
  • روشهای درمان واریس
  • افزایش ضربان قلب با دو حرکت دست و پا
  • همه کربوهیدراتها مساوی نیستند
  • کلمه اثر گذار در زندگی خود را چگونه بیابید
  • خواص آب زرشک
  • آقایان با این روش ها پیری خود را به تاخیر بیندازید!
  • این کلمات معرفی کننده اعتماد به نفس ضعیف شما هستند
  • تاثیرات نوروفیدبک بر کودکان بیش فعال
  • بحث وگفتگوهای سرنوشت ساز-بخش نخست
  • جدیدترین تزئین های تخم مرغ و میوه آرایی
  • رژیم غذایی بیماران ام اس، صرع و آرترید رماتوئید
  • مدل کفش دانشجویی از آکسفورد تا تهران
  • بلوغ اجتماعی کودک با بازی رشد میکند
  • توصیه هایی برای ورزشکاران تازه کار
  • طرز تهیه ی زیتون پرورده
  • علی اکبر دهخدا بنیانگذار طنز ایران+بیوگرافی
  • این چهارعادت را ترک کنید تا برای همیشه لاغرشوید!
  • تشویق کردن بچه ها از سوی والدین
  • ادویه های مناسب زمستان
  • طرز پخت آش رشته
  • راهکارهایی برای کاهش وابستگی جوانان به تلفن همراه
  • میان وعده های خوش مزه و کم کالری در برنامه لاغری دایمی
  • برنامه شماره ۶۳۸ گنج،حضور تفسیر غزل شمارهٔ ۱۴۸۴ دیوان شمس مولوی
  • اهمیت رعایت بهداشت جنسی در مسافرت
  • آینده فو ق العاده اقتصاد ایران از نظر برایان تریسی
  • درخرید فرش دقت کنید، بخشی از هویت خانه است!
  • بهترین سواحل دنیا در انتظار سفر شماست!
  • نحوه ی درست کردن سالاد اسپایسی
  • محبوبترین ها
  • معمای المپیادی شلیک تیر به هدف
  • علیرضا افتخاری،افتخار هنر موسیقی ایران
  • سرآرتور چارلز کلارک نویسنده داستان‌های علمی- تخیلی
  • میزان کالری مورد نیاز بدن برای کاهش وزن
  • آلوئه ورا یا صبر زرد،تنها وبی نظیر در درمان و زیبایی
  • تشخیص فساد تخم مرغ
  • لاغری پایین تنه با چند تمرین آسان در منزل
  • بچه دار شدن و ارمغان نه چندان دلچسب آن
  • علائم باور نکردنی کمبود آب بدن!
  • رابطه عقل و دین چطوری و چگونه؟
  • بازی شطرنج از آغاز تاکنون و شناخت قوانین این بازی-بخش دوم
  • راههای افزایش اشتها برای شما که کم اشتها هستید
  • اضطراب و استرس با بدن و روح انسان چکار که نمیکند؟
  • با خواص خاویار از نوع گیاه کینوا آشنا شوید!
  • ترس از مدرسه با شروع مدرسه
  • حرکاتی ساده برای سفت کردن عضلات شکم
  • با رشته روانشناسی و گرایش های مختلف آشنا شوید
  • ورزشها یا حرکاتی که برای بانوان مفیدند
  • بیماریهای مقاربتی بسیار شایع زنان
  • درخت کریسمس و افسانه پیدایش آن
  • دیابت بیماری خاموش است
  • طرز تهیه ی بستنی لیمو و هندوانه رژیمی
  • تست شخصیت و روابط زناشویی از روی کف دست
  • چطوری دسر به بدون شکر درست کنیم
  • راه تربیت فرزندان مستقل
  • روش شناخت و درمان بیماری اسکیزوفرنی
  • پوست کیوی چه خواصی دارد و برای چه کسانی مضر است؟
  • تحمل عواطف منفی و ناملایمات-بخش دوم
  • چه چیزهایی باعث حفظ نگرانی می شوند؟-بخش سوم
  • ۱۱راز شاد زیستن بعلاوه زندگی در لحظه اکنون
  • تــمامی حقوق محفوظ و مربوط به پـرتال “ زیباخو ” میباشد کپی برداری از مطالب تنها با ذکر مـــنبع مــــجاز مــیباشد.

    طراحی سایت و سئو : پاناب