برنامه شماره ۶۶۹ گنج حضور ، تفسیر غزلیات دیوان شمس مولانا

تن چو مادر، طفلِ جان را حامله

مرگ، درد زادن است و زلزله

جمله جانهای گذشته منتظر

تا چگونه زاید آن جانِ بَطِر؟

زنگیان گویند: خود از ماست او

رومیان گویند:نی، زیباست او

برنامه شماره ۶۶۹ گنج حضور

اجرا: پرویز شهبازی

 

۱۳۹۶ تاریخ اجرا: ۲۴ ژوئیه ۲۰۱۷ ـ ۳ مرداد 

مولوی، دیوان شمس، غزل شماره ۳۰۱۱

 Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 3011, Divan e Shams

هر نَفَسی از درون، دلبرِ روحانیی

عربده آرد مرا، از ره پنهانیی

فتنه و ویرانیَم، شور و پریشانیَم

برد مسلمانیَم، وایِ مسلمانیی

گفت مرا: می خوری، یا چه گمان می‌بری

کیست برون از گمان، جز دل رَبّانیی(۱)؟

بر سر افسانه رو، مست سوی خانه رو

جان بفشان، کان نگار کرد گل افشانیی

یک دم ای خوش عذار(۲)، حالِ مرا گوش دار

مست غمت را بیار، رسمِ نگهبانیی

عابد و معبود من، شاهد و مشهود من

عشق شناس ای حریف، در دلِ انسانیی

کعبه ما کوی او، قبله ما رویِ او

رهبر ما بوی او، در رهِ سلطانیی

خواجه صاحب نظر، اَلحَذَر(۳) از ما، حَذَر

تا ننهد خواجه سر، در خطر جانیی

نی، غلطم سر بیار، تا ببری صد هزار

گل ندمد جز ز خار، گنج به ویرانیی

آمد آن شیرِ من، عاشقِ جان سیرِ من

در کف او شیشه‌ای، شکلِ پری خوانیی(۴)

گفتم: ای روح قدس، آخر ما را بپرس

گفت: چه پرسم؟ دریغ حال مرا دانیی

مستم و گم کرده راه، تن زن(۵) و پرسش مخواه

مستِ چه‌ام؟ بوی گیر، باده جانانیی

کی بُوَد آن ای خدا، ما شده از ما جدا؟

برده قُماشاتِ(۶) ما، غارتِ سبحانیی

هر که ورا کارَکیست(۷)، در کف او خارکیست

هر که ورا یارَکیست(۸)، هست چو زندانیی

کارک تو هم تویی، یارک تو هم تویی

هر که ز خود دور شد، هست چو رندانیی

حافظ، دیوان غزلیات، غزل شماره ۲۸۶

 Hafez Poem(Qazal)# 286, Divan e Ghazaliat

دوش با من گفت پنهان کاردانی تیزهوش

وز شما پنهان نشاید کرد راز می فروش

گفت: آسان گیر بر خود کارها کز روی طَبع

سخت می‌گردد جهان بر مردمان سخت کوش

وانگهم در داد جامی کز فروغش بر فلک

زُهره در رقص آمد و بَربَط زنان می‌گفت نوش

با دل خونین لبی خندان بیاور همچو جام

نی گرت زخمی رسد آیی چو چنگ اندر خروش

مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۳۵۱۴

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 1, Line # 3514

تن چو مادر، طفلِ جان را حامله

مرگ، درد زادن است و زلزله

جمله جانهای گذشته منتظر

تا چگونه زاید آن جانِ بَطِر(۹)؟

زنگیان گویند: خود از ماست او

رومیان گویند: نی، زیباست او

چون بزاید در جهانِ جان و جود

پس نماند اختلافِ بیض(۱۰) و سُود(۱۱)

گر بود زنگی، بَرَندَش زنگیان

ور بود رومی، کَشَندَش رومیان

تا نزاد او، مشکلاتِ عالم است

آنکه نازاده شناسد او، کم است

او مگر یَنْظُر بِنُورِ الله بُوَد

کاندرونِ پوست، او را ره بُوَد

آن کسی که از حال پدیده های ماورای ظاهر باخبر می شود کسی است که با نور خدا می بیند.

اصلِ آبِ نطفه اسپید است و خَوش

لیک، عکسِ جانِ رومی و حَبَش

می‌دهد رنگ، اَحْسَنُ التَّقْویم را

تا به اَسفَل(۱۲) می‌بَرَد این نیم را

ولی پرتو جان رومی، رومی را بهترین صورت می دهد و آن یکی را به فروترین مرتبت فرو می برد.

قرآن کریم، سوره تین(۹۵)، آیه ۴،۵

Quran, Sooreh Tin(#95), Ayeh #4,5

لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ(۴)

ثُمَّ رَدَدْنَاهُ أَسْفَلَ سَافِلِينَ(۵)

و همانا آدمی را در بهترین و نکوترین هنجار آفریدیم(۴)

 سپس به جهت نافرمانی، او را به پست ترین مراتب بازگرداندیم.(۵)

مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۳۴۹۴

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 1, Line # 3494

رفت فکر و، روشنایی یافتند

نَحر(۱۳) و بَحرِ آشنایی یافتند

مرگ، کین جمله از او در وحشت اند

می‌کنند این قوم بر وی ریشخند

کس نیابد بر دل ایشان ظَفَر(۱۴)

بر صدف آید ضرر، نی بر گُهَر

مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۱۳۲۹

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 1, Line # 1329

پیش چشمت داشتی شیشهٔ کبود

زان سبب، عالم کبودت می‌نمود

گر نه کوری، این کبودی دان ز خویش

خویش را بد گو، مگو کس را تو بیش

مؤمن ار یَنْظُر بِنُورِ الله نبود

غیب، مؤمن را برهنه چون نمود؟

چونکه تو یَنْظُر به نارُالله(۱۵) بُدی

نیکوی را وا ندیدی از بدی

اندک اندک آب، بر آتش بزن

تا شود نار تو نور، ای بُوالْحَزَن(۱۶)

حديث

اِتَّقُوا فَراسَةَ الْـمُؤمِنِ فَاِنّهُ یَنْظُرُ بِنُورِ اللهِ

بترسيد از زيركساری مؤمن که او با نور خدا می بیند.

مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۵۶۸

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 1, Line # 568

بی‌حس و بی‌گوش و بی‌فِکرَت(۱۷) شوید

تا خِطابِ اِرْجِعی را بشنوید

قرآن کریم، سوره فجر(۸۹)، آیه ۲۷-۳۰

Quran, Sooreh Fajr(#89), Ayeh #27-30

يَا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ (٢٧)

ای جان آرام گرفته و اطمینان یافته!

ارْجِعِي إِلَىٰ رَبِّكِ رَاضِيَةً مَرْضِيَّةً (٢٨)

به سوی پروردگارت در حالی که از او خشنودی و او هم از تو خشنود است، باز گرد.

فَادْخُلِي فِي عِبَادِي (٢٩)

پس در میان بندگانم درآی

وَادْخُلِي جَنَّتِي (٣٠)

و در بهشتم وارد شو.

مولوی، دیوان شمس، غزل شماره ۷۴۰

 Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 740, Divan e Shams

مُشک و عَنبَر گر ز مُشکِ زلف یارم بو کند(۱۸)

بویِ خود را واهِلَد(۱۹)، در حال زلفش بو کند

کافر و مؤمن گر از خویِ خوشش واقف شوند

خوی از خود واکند(۲۰) در حال(۲۱) با او خو کند

آفتابی ناگهان از رویِ او تابان شود

پردها را بردرد، وین کار را یکسو کند

چنگِ تنها را به دست روحها زان داد حق

تا بیان سِرِّ حقِّ لایَزالی او کند

تارهای خشم و حِقد(۲۲) و عشق و حاجت می‌زند

تا ز هر یک بانگِ دیگر در حوادث رو کند

شاد باد آن چنگِ تن کز دستِ جان حقش سِتَد

بر کنارِ خود نهاد و سازِ آن را هو کند

اوستادِ چنگها آن چنگ باشد در جهان

وای بر چنگی که با آن چنگِ حق پهلو کند(۲۳)

باز هم در چنگِ حق تاریست بس پنهان و خوش

کو به ناگه وصف آن دو نرگسِ جادو کند

هوشنگ ابتهاج

شبی که آواز نی تو شنیدم

چو آهوی تشنه پی تو دویدم 

دوان دوان تا لب چشمه رسیدم

نشانه ای از نی و نغمه ندیدم 

تو ای پری کجایی که رخ نمی نمایی

از آن بهشت پنهان دری نمیگشایی

من همه جا… پی تو گشته ام

از مَه و مِه… نشان گرفته ام 

بوی تو را ز گل شنیده ام

دامن گل از آن گرفته ام

تو ای پری کجایی که رخ نمی نمایی

از آن بهشت پنهان دری نمیگشایی

دل من، سرگشته ی تو

نفسم آغشته ی تو

به باغ رویا ها، چو گلت بویم

بر آب و آیینه، چو مهت جویم

تو ای پری کجایی

 در این شب یلدا ز پی ات پویم

به خواب و بیداری سخنت گویم

تو ای پری کجایی

 مه و ستاره درد من می دانند

که همچو من پی تو سرگردانند

شبی کنار چشمه پیدا شو

میان اشک من چو گل وا شو

تو ای پری کجایی که رخ نمی نمایی

از آن بهشت پنهان دری نمی گشایی

مولوی، مثنوی، دفتر سوم، بیت ۱۴۱۴

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 3, Line # 1414

گفت: پس من نیستم معشوقِ تو

من به بُلغار و مرادت در قُتو(۲۴)

عاشقی تو بر من و، بر حالتی

حالت اندر دست نبود، یا فتی

پس نیَم کلیِّ مطلوبِ تو من

جزوِ مقصودم تو را اندر زَمَن

خانهٔ معشوقه‌ام، معشوق نی

عشق بر نقدست، بر صندوق نی

هست معشوق آنکه او یک تُو بُوَد

مُبتَدا(۲۵) و مُنتَهایت(۲۶) او بُوَد

مولوی، دیوان شمس، غزل شماره ۷۷۱

 Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 771, Divan e Shams

دل و جان به آب حکمت ز غبارها بشویید

هله تا دو چشم حسرت سوی خاکدان نماند

 

(۱) رَبّانی: خدایی، الهی، مربوط به رَب

(۲) خوش عذار: خوش صورت، زیباروی

(۳) اَلحَذَر: بپرهیز، بترس، دوری کن

(۴) پری خوانی: عمل کسی که با خواندن افسون جنّ و پری را تسخیر می کند، جن گیری

(۵) تن زدن: خاموش بودن و خاموش شدن

(۶) قُماشات: جمع قُماش، رخت و اثاث

(۷) هر که ورا کارَکیست: هر کس کار کوچکی دارد

(۸) هر که ورا یارَکیست: هر کس معشوقی دارد

(۹) بَطِر: شادمان، سرمست

(۱۰) بیض: جمع اَبیَض به معنی سفید

(۱۱) سُود: اَسوَد به معنی سیاه

(۱۲) اَسفَل: پایین تر، پست تر

(۱۳) نَحر: مقابل هم قرار گرفتن، نزدیکی، قرب 

(۱۴) ظَفَر: پیروزی، دست یافتن

(۱۵) نارُالله: آتش خدا، منظور هوشیاری دردناک جسمی من ذهنی 

(۱۶) بُوالْحَزَن:‌ اندوهگین

(۱۷) فِکرَت: فکر، اندیشه

(۱۸) بو کردن: بو بردن، پی بردن

(۱۹)‌ واهِلَد: واهشتن، واگذاشتن

(۲۰) خوی از خود واکند: ترک عادت از چیزی که بدان معتاد باشند

(۲۱) در حال: همان دم،فی الحال

(۲۲) حِقد: کینه

(۲۳) پهلو کردن:پهلو زدن،برابری جُستن

(۲۴) قُتو: جعبه یا صندوق

(۲۵) مُبتَدا: آغاز چیزی

(۲۶) مُنتَها: آخر،پایان

منبع:‌گنج حضور

برنامه شماره ۶۶۸ گنج حضور

نظر شما چیست؟ ( بدون نظر )

تایید کنید که ربات نیستید !!!

پربازدیدترین ها
  • رفع مشکلات سوء هاضمه را با چند راه حال ساده برطرف کنید
  • کمبود این ویتامین ها باعث اضافه وزن می شود
  • چرا داروی ملدونیوم مورد توجه ورزشکاران قرار گرفته است؟
  • چه موقعی به یک شخص کمالگرا تبدیل می شویم؟-بخش دوم
  • افزایش ضربان قلب با دو حرکت دست و پا
  • درهنگام پیاده روی حتماً آب بنوشید
  • سوپرمدل مشهور جهان بدون رژیم غذایی و لاغر وخوش اندام زندگی میکند
  • طرز تهیه جوجه کباب تیکا با عطر دلپذیر
  • این چهارعادت را ترک کنید تا برای همیشه لاغرشوید!
  • نکات مهم در نگهداری روغن های خوراکی
  • احساسات منفی خود را چگونه مهار بزنید
  • این عادت های ناسالم،شما را چاق،افسرده و سرطانی می سازند
  • چطوری میتوانید بعد از کاهش وزن، آنرا ثابت نگهدارید.
  • چطوری تفکرات بی فایده حمله پانیک را کشف کنیم!(۹)
  • معالجه اضطراب اجتماعی:الگوی صحیح تنفس!(۸)
  • درس های زندگی در هنگامه چالش ها
  • به چالش کشیدن باورهای مثبت راجع به نگرانی(۱۰)
  • پوکی استخوان،ریزش مو وغیره نتیجه کاهش وزن سریع
  • با رژیم لاغری کانادایی سریع لاغر می شوید ولی…
  • قوانین و افکاری که عزت نفس ضعیف را حفظ میکنند!(۶)
  • ازدواجهای به تاخیر افتاده بخاطر اعتقاد به ظاهر بینی!
  • گام های معالجه افسردگی : خنده و موسیقی(۲۳)
  • بیوگرافی نخستین فاتح قله اورستٰٰٰ ادموند هیلاری
  • مهمترین بحران های اجتماعی ایران از نگاه استاتید دانشگاه
  • شناسایی علل فساد اقتصادی درکشور
  • خود کشی راه حل افسردگی نیست!(۶)
  • طرز تهیه ی کوفته ی بلدرچین
  • اگر میخواهی مانکن بنظر برسی!
  • ورزشهایی برای رفع افتادگی شانه
  • اعتیاد چیست و آنچه باید همه ما بدانیم-بخش نخست
  • محبوبترین ها
  • آدم های خود شیفته ابروی چه شکلی دارند؟
  • پچ تست چیست و آیا شما به آن نیاز دارید؟
  • طرز تهیه اشکنه گوجه سبز خوشمزه
  • گام های معالجه افسردگی: معالجه شناختی-رفتاری و میان فردی افسردگی(۱۷)
  • نکاتی راجب میز شام عروسی
  • مواد غذایی که عضلات شما را مصرف میکنند!
  • اعتیاد زنان به مواد مخدر و بسترهای آن
  • افسردگی در نوجوانان و عوارض و تبعات آن
  • چطوری میتوانید بعد از کاهش وزن، آنرا ثابت نگهدارید.
  • نظرات شرکت کنندگان در برنامه چهار کلید طلایی لاغری
  • مواد غذایی مغز در ایام امتحانات!
  • عواطف منفی مثل ترس،خشم و غم را چطوری تحمل کنیم؟(۶)
  • طرز تهیه رب انار
  • به زندگی بله بگو با پول درآوردن -بخش نخست
  • زندگینامه استاد محمود فرشچیان+آثار
  • چگونه حلقه ازدواج خم شده را تعمیر کنیم؟
  • افراد مبتلا به نفخ باید از مصرف این غذاها پرهیز کنند
  • آیا دندان های فاصله دار ارتباطی با ژنتیک افراد دارند؟
  • اختلال تعلل ورزی: صحبت های انگیزه بخش با خود(۱۶)
  • کمبود آهن در بدن با چه علائمی همراه است؟
  • هورمون لپتین و دلیل مقاومت لپتینی را بشناسید
  • علائم و شیوه سرایت انواع هپاتیت
  • طرزتهیه کوفته بریده همراه با سبزی
  • کارهایی که موجب حسرت و پشیمانی انسان می شوند!
  • خشم لحظه ای و شیوه های مهار آن
  • چهارذکر موثر و راهگشای زندگی شما
  • آیا ایستاده غذا خوردن تاثیری در لاغری دارد؟
  • شناخت موجودعجیبی به نام مرد
  • طرز تهیه ی پنیر و قارچ سوخاری
  • میزان کالری در انواع مواد غذایی
  • تــمامی حقوق محفوظ و مربوط به پـرتال “ زیباخو ” میباشد کپی برداری از مطالب تنها با ذکر مـــنبع مــــجاز مــیباشد.

    طراحی سایت و سئو : پاناب