اشعاری از دیوان شمس و مثنوی معنوی مولانا(۱)

 hozor189202001394808906

 

در اشعاری که از دیوان شمس یا مثنوی معنوی اثر بی نظیر و گرانبهای حضرت مولانا انتخاب کرده و در اینجا تقدیم حضور میکنیم، با این هدف صورت میگیرد که بتوانیم در پرتو مطالعه و بکاربستن اندیشه های بلند این فرهیخته به حضور رسیده، از دردهای بیشمار زندگی زهایی یابیم و شفا بیابیم.
برای درک معنای عمیق کلمات شفا بخش حضرت مولانا، استاد پرویز شهبازی با توضیحات روشنگر و سایده خویش ما را کمک میکنند تا به فضای باطنی سخنان شفابخش مولانا نفوذ کنیم و زندگی خود را از چنگال دردهای روحی و جسمی رهایی ببخشیم.

مولوی، دیوان شمس، غزل شماره ۱۶۷۳

امشب ای دلدار، مهمان توییم

شب چه باشد؟! روز و شب آن توییم

هر کجا باشیم و هر جا که رویم

حاضران کاسه و خوان توییم

نقش‌های صنعت دست توییم

پروریده نعمت و نان توییم

چون کبوتر زاده برج توییم

در سفر طواف ایوان توییم

حَیْثُ ما کُنْتُمْ فَوَلَّوْا شَطْرَه *

با زُجاجه(۱) دل، پری خوان توییم

هر زمان نقشی کنی در مغز ما

ما صحیفه(۲) خط و عُنوان توییم

همچو موسی کم خوریم از دایه شیر

زانک مست شیر و پستان توییم

ایمنیم از دزد و مکر راه زن

زانک چون زر در حُرُمدان(۳) توییم

زان چنین مست است و دلخوش جان ما

که سبکسار و گران جان توییم

گوی زرین فلک رقصان ماست

چون نباشد؟! چون که چوگان توییم

خواه چوگان ساز ما را خواه گوی

دولت این بس که به میدان توییم

خواه ما را مار کن، خواهی عصا

معجز موسی و برهان توییم

گر عصا سازی بیفشانیم برگ

وقت خشم و جنگ ثُعبان(۴) توییم

عشق ما را پشت داری می کند

زانک خندان روی بستان توییم

سایه ساز ماست نور سایه سوز

زانک همچون مه به میزان توییم

هم تو بگشا این دهان را، هم تو بند

بند آن توست و انبان توییم

*  قرآن کریم، سوره بقره (۲) ، آیه ۱۵۰

وَمِنْ حَیْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۚ وَحَیْثُ مَا کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ لِئَلَّا یَکُونَ لِلنَّاسِ عَلَیْکُمْ حُجَّهٌ إِلَّا الَّذِینَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِی وَلِأُتِمَّ نِعْمَتِی عَلَیْکُمْ وَلَعَلَّکُمْ تَهْتَدُونَ.

ترجمه فارسی

[و باز تاکید می کنیم که] از هر جا که بیرون آمدی روی به مسجد الحرام کن و هر کجا بودید روی به سوی آن کنید تا مبادا مردم دستاویزی علیه شما به دست گیرند.

مگر ستمکاران ایشان. بنابراین از آنان نهراسید و فقط از من بترسید

و تا نعمتم را بر شما تمام کنم و باشد که هدایت شوید.

ترجمه انگلیسی

So from whencesoever Thou startest forth, turn Thy face

in the direction of the sacred Mosque; and wheresoever

ye are, Turn your face thither: that there be no ground

of dispute against you among the people, except those

of them that are bent on wickedness; so fear them not,

but fear Me; and that I may complete My favours on

you, and ye May (consent to) be guided;

 مولوی،مثنوی، دفترپنجم، بیت ۶۹۲

ماه ما را در کنار عِز(۵) نشاند

دشمن ما را عدوی خویش خواند

تاب ابر و آب او خود زین مه است

هر که مه خواند ابر را بس گمره است

نور مه بر ابر چون مُنزَل(۶) شده ست

روی تاریکش ز مه مُبدَل(۷) شده ست

گرچه همرنگ مه است و دولتی ست

اندر ابر آن نور مه عاریتی ست

در قیامت شمس و مه معزول شد

چشم در اصل ضیا مشغول شد

تا بداند مِلک(۸) را از مُستعار(۹)

وین رِباط(۱۰) فانی از دارُالقَرار(۱۱)

دایه عاریه(۱۲) بد روزی سه چار

مادرا ما را تو گیر اندر کنار

پر من ابرست و پرده‌ست و کثیف

ز انعکاس لطف حق شد او لطیف

بر کنم پر را و حسنش را ز راه

تا ببینم حسن مه را هم ز ماه

من نخواهم دایه مادر خوشتر است

موسی‌ام من دایهٔ من مادر است

من نخواهم لطف مه از واسطه

که هلاک قوم شد این رابطه

یا مگر ابری شود فانی راه

تا نگردد او حجاب روی ماه

صورتش بنماید او در وصف لا

هم‌چو جسم انبیا و اولیا

آنچنان ابری نباشد پرده‌بند

پرده‌در باشد به معنی سودمند

آنچنانک اندر صباح روشنی

قطره می‌بارید و بالا ابر نی

معجزهٔ پیغمبری بود آن سِقا(۱۳)

گشته ابر از محو هم‌رنگ سما(۱۴)

بود ابر و رفته از وی خوی ابر

این چنین گردد تن عاشق به صبر

تن بود اما تنی گم گشته زو

گشته مبدل رفته از وی رنگ و بو

پر پی غیرست و سر از بهر من

خانهٔ سمع و بَصَر اُستون(۱۵) تن

جان فدا کردن برای صید غیر

کفر مطلق دان و نومیدی ز خیر

هین مشو چون قند پیش طوطیان

بلک زهری شو شو آمن از زیان

یا برای شادباشی(۱۶) در خطاب

خویش چون مردار کن پیش کِلاب(۱۷)

پس خضر کشتی برای این شکست

تا که آن کشتی ز غاصِب(۱۸) باز رست

فقر، فَخْری(۱۹) بهر آن آمد سَنی(۲۰)

تا ز طَمّاعان(۲۱) گُریزم در غنی

گنجها را در خرابی زان نهند

تا ز حرص اهل عُمران(۲۲) وا رهند

پر نتانی کند رو خلوت گزین

تا نگردی جمله خرج آن و این

زآنک تو هم لقمه‌ای هم لقمه‌خوار

آکِل(۲۳) و ماکولی(۲۴) ای جان هوش‌دار

مولوی، دیوان شمس؛ غزل شماره ۴۰۹

تا نلغزی که ز خون راه پس و پیش‌ترست

آدمی دزد ز زردزد کنون بیشترست

خود خود را تو چنین کاسد(۲۵) و بی‌خصم مدان

که جهان طالب زر و خود تو کان زرست

(۱) زُجاجه: شیشه

(۲) صحیفه: نامه

(۳) حُرُمدان: کیسه‌ای چرمی که در آن زر و سیم ریخته و به‌کمر می‌بستند، چنته، همیان

(۴) ثُعبان:‌ اژدها، مار بزرگ

(۵) عِز:‌ عزّت و ارجمندی

(۶) مُنزَل: فرود آمده، نزول کرده

(۷) مُبدَل: دگوگون گشته، تبدیل شده

(۸) مِلک: مالک شدن، مالکیت

(۹) مُستعار:‌ عاریتی، در اینجا به معنی اعتباری مقابل حقیقی است.

(۱۰) رِباط:‌ کاروانسرای میان راه

(۱۱) دارُالقَرار: سرای ماندن

(۱۲) عاریه: مصنوعی

(۱۳) سِقا: مخفف سِقاء به معنی مَشک آب

(۱۴) سما: مخفف سَماء به معنی آسمان

(۱۵) اُستون: ستون، عمود

(۱۶) شادباش: کلمه تحسین به جای تبریک و تهنیت. امر به شاد بودن یعنی خوش باش، آفرین

(۱۷) کِلاب: سگان، جمع کَلب

(۱۸) غاصِب: غصب کننده، ستمگر

(۱۹) فَخْری: افتخار من. فَخْر+ ی، ضمیر متکلّم وحده

(۲۰) سَنی: عالی مرتبه، والا، رفیع

(۲۱) طَمّاع: بسیار آزمند. صیغه مبالغه

(۲۲) اهل عُمران: مردم دنیا پرست

(۲۳) آکِل: خورنده ( اسم فاعل )

(۲۴) ماکول: خورده شده ( اسم مفعول )

(۲۵) کاسد: بی ارزش، بی رونق

منبع

نظر شما چیست؟ ( بدون نظر )

تایید کنید که ربات نیستید !!!

پربازدیدترین ها
  • توصیه های ضروری برای پخت و توزیع غذاهای نذری
  • بینی تان را با آرایش کوچکتر جلوه دهید!
  • رژیم های لاغری بد چه تاثیری روی بدن میگذارند
  • چرا به سرطان مبتلا شدم و چگونه خود را نجات دهم؟
  • آرتروز و درد مفاصل در حال سرایت به سنین جوانی
  • نکاتی برای پوشیدن لباس سفید در زمستان
  • چند حکایت ارزنده از امام محمد باقر (ع)
  • دردوران بارداری چقدر اضافه وزن برای من مناسب است؟
  • ۵ معمار زن ایرانی که دنیا را جای بهتری برای زندگی کردند!
  • در دعوای بین کودکان،چطوری عمل کنیم؟
  • طراحی و ترکیب هندمندانه گل با طرح های چوبی
  • ویتامین B (بخش دوم)
  • مواد غذایی که به آب شدن چربی های پهلو کمک میکنند
  • پرورش کودک نوازنده و آهنگ ساز!(۱۲)
  • ملتی فقیر ولی رهبری خوشگذران!
  • زندگینامه و تالیفات روانکاو اتریشی «زیگموند فروید»
  • سندروم سیندرلا و آثار مخربش برجوانان
  • طَمَعَ خامست، آن مخورای پسر…
  • طوفان خوردن در شب یلدا
  • ما آلبالو و گیلاس هستیم
  • مواد غذایی که بعد از مسمومیت غذایی باید مصرف کنید
  • در ضمیر خود شادی و امید را جای دهید
  • تسلیم، یا رخصت به اراده خداوند
  • اواکودانی دره ای مرموز در ژاپن
  • تفسیر اشعار دیوان مثنوی معنوی و دیوان شمس(گنج حضور)-برنامه ۶۱۸
  • دمنوش های موثر بر درمان ریزش مو
  • هرمان هسه،نویسنده آلمانی؛زندگینامه و آثار
  • طرز تهیه ی دوغ گازدار
  • خوردن ۵ تا ۷ نوبت میوه‌، سبزی تازه و صیفی برای مادران باردار
  • پاسخ یا واکنش رفتاری به حمله پانیک-بخش دوم
  • محبوبترین ها
  • خواص گران ترین غذای دریایی؛خاویار
  • تصویر ذهنی مثبت خود را فیلتر نکنید
  • درمان نگرانی مزمن به روش های ساده و سریع
  • چیستان‌:اون چیه که در رشت، اوله در تهران سومه؟
  • نکاتی درخرید و انتخاب کیف مجلسی
  • نکات مهم در دکوراسیون اتاق نوزاد
  • هورمون گرلین چقدر در افزایش و چاقی مقصر است؟
  • شوخی های زوجین چقدر میتواند خطرناک شود؟
  • ملین ها و طرز استفاده از فیبرهای ملین
  • مناسب ترین ورزش ها درهنگام عادت ماهیانه
  • چگونه دوباره ورزش را از سر بگیرید؟
  • عجیب ترین وقایع ادبی سال ۲۰۱۶
  • مدلهای علمی معالجه اضطراب سلامتی
  • طراحی و ترکیب هندمندانه گل با طرح های چوبی
  • راز خط لاتین و زبان روماتو در روستای زرگر!
  • عزت نفس و افعی باور هسته ای شما!(۹)
  • حرکات کششی برای درمان کمر درد
  • هنگام کمبود خواب،ورزش نکنید!
  • غذاهای سرشار از ویتامین D
  • سرگذشت جمشید آموزگار از نخست وزیری تا مرگ
  • طراحی جواهرات با خلاقیت های شگفت انگیز
  • کبد خود را با این نوشیدنی ها سم زدایی کنید
  • راه های تشخیص قارچ با کیفیت
  • افزایش تمرکز درکودکان بیش فعال
  • راه های دور نگهداشتن کودکان از لوازم آرایش
  • نه بگوئید اگر این کارها را از شما خواستند
  • نمونه هایی از شیک ترین و جدیدترین مدل پاپوش دخترانه همراه با آموزش بافت
  • نکات ضروری برای کاشت و نگهداری گل حسن یوسف Coleus blumei
  • خودبیمار انگاری و علل و نشانه های آن
  • مدارا و به حرف کشیدن، همسر کم حرف
  • تــمامی حقوق محفوظ و مربوط به پـرتال “ زیباخو ” میباشد کپی برداری از مطالب تنها با ذکر مـــنبع مــــجاز مــیباشد.

    طراحی سایت و سئو : پاناب