آشنایی با ساز قیچک

آشنایی با ساز قیچک

 

قِـیچَک یا غیژک یکی از سازهای زهی در موسیقی ایرانی است که مانند کمانچه با آرشه نواخته می‌شود. جنس کاسهٔ طنینی قیچک از چوب گردو یا توت بوده و سیم‌های آن فلزی هستند. ساز قیچک دارای قدمت بسیار زیادی است و در موسیقی نواحی ایران کاربرد فراوانی داشته و دارد. این ساز از نظر نوازندگی شبیه به ویولن‌سل است و حتی در نوع بزرگ‌تر آن که به قیچک بم معروف است، از آرشهٔ ویولن‌سل استفاده می‌شود.

قیچک‌نواز هنگام نوازندگی، قیچک را نشسته به صورت عمودی با دست چپ نگه می‌دارد و با دست راست آرشه را به صورت افقی در حرکات رفت و برگشت بر سیم‌های آن می‌کشد. طول ساز قیچک‌ حدود 56 سانتی متر است.

خاستگاه ساز قیچک

ساز قیچک اساساً محلی است و بیشترین رواج را در نواحی جنوب شرقی ایران و خصوصاً استان سیستان و بلوچستان و هرمزگان دارد. در سال‌های اخیر این ساز در شهرهای دیگر نیز استفاده می‌شود. در آن نواحی طبق عقیده و سنت اهالی، برای معالجه امراض به کار می‌رود.

در شمال افغانستان نیز قیچک در موسیقی سنتی رواج وسیعی دارد. در ولایات مثل بغلان، کندز و بلخ از قیچک در محافل عروسی و دیگر مراسم خوشی استفاده می‌شود.طول ساز قیچک‌ حدود 56 سانتی متر است

انواع ساز قیچک

با رواج بیشتر قیچک، با حمایت وزارت فرهنگ و هنر ساختمان و کوک آن تکمیل و تنظیم شد و سه گونه قیچک تکمیل‌تر به نام‌های قیچک سوپرانو (به طول ۵۶٫۵ سانتی‌متر)، قیچک آلتو (۶۳ سانتیمتر) و قیچک باس به همان نسبت بزرگ‌تر ساخته‌اند.

وسعت هریک از این انواع حدود سه اکتاو است. قیچک سوپرانو سازی است که قابلیت تکنوازی و همنوازی هر دو را حائز است ولی دو نوع دیگر (آلتو و باس) بیشتر به منظور همنوازی در ارکستر به کار می‌رود. آرشهٔ قیچک، پس از استاندارد سازی، عیناً همان آرشه ویولن است.

اجزای اصلی ساز قیچک:

کاسه طنینی : بدنه اصلی قیچک از چوب یک تکه و معمولا گردو، توت یا چوب های محکم دیگر ساخته می‌شود. کاسه طنینی، حجیم و دو فرو رفتگی بزرگ در طرفین، آن را به 2 قسمت بزرگتر و کوچکتر تقسیم می‌کند. قسمت کوچکتر در پایین ساز قرار دارد و بر دهانه آن پوست کشیده می شود و خرک روی قسمت پوست قرار می‌گیرد. دهانه قسمت بزرگتر باز است و دسته، تا روی نیمی از این قسمت ادامه می‌یابد.

پوست: معمولا در ساخت قیچک از پوست آهو یا گوسفند استفاده می‌شود.

گوشی‌ها: قیچک دارای 4 گوشی است که به صورت میخ سر پهن ، 2 به 2 در طرفین سر پنجه قرار دارد.

شیطانک: قطعه چوبی کم ار تفاع و باریک است به عرض دسته ساز که بین سرپنجه و دسته قرار دارد و سیم‌ها از درون شیارهای کم عمق آن عبور می‌کنند و به طرف گوشی‌های می‌روند.

دسته: جنس دسته قیچک از همان جنس چوب بدنه است که به صورت یک تکه با بدنه تراشیده می‌شود. دسته این ساز کوتاه است و از یک طرف به قسمت بزرگ تر کاسه، و از طرف دیگر به سر پنجه متصل است. قیچک فاقد دستان بندی ست و تمام فواصل موسیقی ملی (پرده، نیم پرده، ربع پرده) بر روی آن قابل اجراست.

سر پنجه: جعبه‌ای کوچک و تو خالی و از جنس چوب است. در ابتدای طول دسته مجموعا چهار گوشی (به تعداد سیم‌ها) در طرفین آن قرار دارند و در انتهای آن تاج قیچک با خمیدگی رو به عقب قرار دارد.

خرک: خرک قیچک از جنس چوب یا استخوان است به ارتفاع تقریبی 2 سانتی متر که با 2 پایه کوچک خود، روی پوست کاسه کوچک ساز قرار می‌گیرد و سیم‌ها از درون آن عبور می‌کنند.

سیم‌گیر: قطعه ای کوچک و از جنس چوب یا فلز است که در انتهای بدنه کاسه قیچک نصب شده و سر ِگره دار سیم به آن بسته می‌شود.

تعداد و جنس سیم‌ها: قیچک دارای 4 سیم از جنس فلز است که چهارمین سیم، روکش دار و ضخیم تر است. طول سیم‌ها در قیچک معمولی از سیم گیر تا شیطانک حدود 33 سانتی متر است.

آرشه: در نوع محلی این ساز از کمانه استفاده می‌شد اما امروزه از آرشه ویلن و در نوع بزرگتر (قیچک باس) از آرشه ویلنسل استفاده می‌شود.

منبع :hamshahrionline.ir

آشنایی با ساز سرنا

نظر شما چیست؟ ( بدون نظر )

تایید کنید که ربات نیستید !!!

پربازدیدترین ها
  • چایینه زنان یا شیوه عزاداری مردم ایلام در ماه محرم
  • خالکوبی یا تاتو آیا یک کار غیر اخلاقی است؟
  • راز خط لاتین و زبان روماتو در روستای زرگر!
  • حجامت چیست و تا چه حد جنبه علمی دارد؟
  • رولت قارچ را چگونه درست میکنند؟
  • تهیه جهیزیه عروس،بزرگترین چالش خانواده ها
  • هندوانه پخته بخورید
  • موارد واجب شدن نماز احتیاط
  • بیماری آب سیاه چشم،خطرناک ولی قابل پیشگیری
  • چهار کلید طلایی لاغری دائمی بدون رژیم و گرسنگی
  • افکار و خودگویی های منفی را بشناسید و درمان کنید
  • طرز تهیه ی پیتزا کالزونه
  • آیا نوار قلب سالم یعنی قلب سالم؟
  • ۱۰۰ قدم رو به عقب معادل ۱۰۰۰ قدم رو به جلو فایده دارد!
  • مگه قول ندادی؛ خدایا غلط کردم دیگه پرخوری نمیکنم؟!
  • نکاتی در خصوص غذاهای نذری
  • آزمایش و تست میزان اضطراب خودتان
  • سبزیجات مفید برای فصل بهار
  • ورزش یوگا برای تقویت حافظه
  • این کلمات نشانه ضعف اعتماد به نفس شما هستند
  • فال حافظ از چه تاریخی در ایران رایج شد
  • تنبلی نکنید که دشمن خلاقیت و بهره وری است
  • سالاد تایلندی با اسپاگتی، آجیل و سبزیجات رنگی
  • چند اکسسوری جالب برای مو
  • چطوری بفهمم که افسرده ام یا نه؟
  • الگوی تفکر شخصی سازی و اضطراب اجتماعی!(18)
  • سن ازدواج درقلب پایتخت به ۴۰ سال رسید
  • طرز تهیه ی کوفته ی بلدرچین
  • تنیس بجز سوزاندن چربی ها، مانع مرگ زودهنگام است!
  • تربیت اجتماعی و عاطفی کودکان پیش دبستانی
  • محبوبترین ها
  • دلیل ساخت ساعت آفتابی و رصدخانه در تخت جمشید چی بوده؟
  • احمقانه ترین پرسش های مردم در Yahoo Answers
  • عطر منحصر به فرد خودتان را بیابید
  • افسردگی خطرابتلا به کمردرد را ۶۰ درصد افزایش می دهد
  • شعر طنز و خنده دار رانندگی در ایران
  • آلزایمر در کمین شماست اگر شکر زیاد میخورید
  • برنامه شماره ۶۵۵ گنج حضور،کیست مولا؟ آنکه آزادت کند!
  • رگ‌نگاری یا آنژیوگرافی و روش انجام آن
  • بهترین راه برای صاف کردن موی فر یا وز
  • دانه های مغذی که هر روز باید بخورید
  • ده ترکیب ساده از مواد غذایی چربی سوز
  • حرکات ورزشی برای دیسک کمربه همراه تصاویر آموزشی
  • علل بلوغ زودرس دختران
  • طرز تهیه ی پیاز سوخاری
  • برخی حرکات ورزشی و اشتباهات انجام دادن آن ها
  • برای داشتن رابطه سالم،توقع ممنوع!
  • فوتبال نخستین بار در شرق انگلستان پاگرفت
  • تاثیر کلاژن بر زیبایی پوست
  • آب انار را با پیه انار بنوشید
  • خیار گلخانه ای یا مذرعه ای؟!
  • برخلاف تصور برخی ها،ورزش ضد اشتهاست
  • برای درمان اختلال هورمونی،این حرکات یوگا را انجام دهید!
  • سایت قلابی،خواستگاران قلابی و یکصد دختراغفال شده
  • چیستان‌:اون چیه که در رشت، اوله در تهران سومه؟
  • چگونه در محیط کارمان حرفه ای رفتار کنیم؟
  • یادداشت برداری یا سفرنامه نویسی از تغذیه-بخش نخست
  • هشدارهای لازم برای مسافران باردار!
  • نه رژیم!نه ورزش! هیچکدام به تنهایی لاغر نمیکند!
  • آشنایی با پل پوترا(شبیه سازی از خواجوی اصفهان)
  • نمونه هایی زیبا از جذاب ترین دستبندهای طلا
  • تــمامی حقوق محفوظ و مربوط به پـرتال “ زیباخو ” میباشد کپی برداری از مطالب تنها با ذکر مـــنبع مــــجاز مــیباشد.

    طراحی سایت و سئو : پاناب