آشنایی با ساز سه تار

 

سه تار از سازهای زهی مضرابی است که در ساخت آن از چوب، فلز، زه یا نخ نایلون استفاده می‌شود.

سه‌تار و انواع سازهای شبیه به‌آن مانند دوتار و تنبور و چگور در نواحی مرکزی آسیا و خاورمیانه رواج داشته‌است. برخی از جمله عده‌ای از عرفا به آن «اوتار» نیز می‌گویند.

شکل ظاهری این تار مانند تنبور است با این تفاوت که دارای کاسه‌ای کوچکتر می‌باشد. سطح کاسه سه تار چوبی است.

سه تار امروزی چهار سیم دارد. این ساز با ناخن انگشت اشاره دست راست نواخته می‌شود. سه تار سازی است که هم به‌صورت تک نوازی و هم در گروه نوازی ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

وسعت سه تار نزدیک به ۳ اکتاو است. سه تار را از خانواده تنبور قلمداد می‌کنند و امروزه در مقایسه به تار نردیکتر است و معمولا نوازندگان تار با ساز سه تار نیز آشنایی دارند.
این ساز در حالت نشسته به صورت افقی روی ران پا قرار می‌گیرد به نحوی که دسته آن در طرف چپ و کاسه آن در طرف راست نوازنده باشد.
نوازنده سر انگشتان دست چپ را روی پرده‌های (دستان) دسته حرکت می‌دهد و با ناخن انگشت سبابه دست راست بر زخمه می‌زند. سه تار را به علت سبکی وزن ایستاده هم می‌نوازند.

قسمت‌های مختلف سه‌تار:

کاسه طنینی:

کاسه‌ای گلابی شکل و از جنس چوب است و روی دهنه آن صفحه چوبی قرار دارد. این کاسه را هم یک تکه و هم از ترک‌های به هم متصل شده چوب می‌سازند و به منظور زیبایی گاهی طرح‌هایی با صدف یا استخوان روی آن نصب می‌کنند. از نظر ساختاری مانند کاسه عود یا تنبور است ولی کوچک‌تر از آنها و معمولاً از چوب توت ساخته می‌شود

 

صفحه رو:

صفحه روی سه تار از جنس چوب است و معمولا سوراخ‌های کوچکی روی آن ایجاد می‌کنند که خروج صدا را از کاسه طنینی میسر می‌سازد.
خرک: خرک نیز از جنس چوب و به طول تقریبی ۴ سانتی متر و ارتفاع ۷ میلی متر است. سطح زیرین مسطح آن روی صفحه قرار می‌گیرد. روی خرک شیارهایی وجود دارد که سیم از روی آن عبور کرده و از هم جدا نگه داشته می‌شود.

دسته:

دسته سه تار در مقایسه با کاسه آن باریکتر است و به صورت لوله‌ای تو پُر به قطر تقریبی ۲٫۵ و طول ۴۰ تا ۵۰ سانتی متر از چوب ساخته می‌شود. روی دسته مسطح و پشت آن نیم دایره است و پرده‌ها روی آن بسته می‌شوند. دسته سه تار از یک طرف به کاسه و از طرف دیگر به سر پنجه متصل می‌شود.ساز
پرده:

پرده‌ها نخ‌های باریکی از جنس روده حیوانات و یا ابریشم هستند که در عرض دسته سه‌تار به صورت سه‌لایی و چهارلایی بسته می‌شوند و وظیفه تقسیم‌بندی فواصل موسیقایی را برعهده دارند. تعداد پرده‌ها عدد است که که یکی از آن‌ها قبل از شیطانک بسته می‌شود و فاصله آن با شیطانک در صدای سه‌تار موثر است. شایان ذکر است امروزه به مدد دیدگاه متجدد اساتید ساخت ساز نظیر استاد محمدرضا ژاله استفاده از پرده هایی از جنس نایلون کمک با ارزشی به نوازندگان سه تار به حساب می‌آید. چرا که این جنس پرده اولا حرکت دست نوازنده به روی دسته را اسان تر نموده ثانیا اجرای تکنیک ویبره (لرزش) با دست چپ را میسرتر از قبل نموده و ثالثا هیچگونه تغییری بر رنگ صوتی این ساز ندارد.

شیطانک:

شیطانک بین قسمت اصلی دسته و پنچه ساز قرار می‌گیرد و جنس آن از استخوان و یا پلاستیک است. کاربرد شیطانک در هدایت و تقسیم‌بندی سیم‌ها در قسمت بالای دسته می‌باشد.

سرپنجه:

سر پنجه در ابتدای طول دسته و از جنس چوب است و تعداد ۴ گوشی دو به دو در طرفین آن قرار گرفته‌اند. گاهی داخل سر پنجه را به طرف بیرون خالی می‌کنند و سیم‌ها مثل سیم‌های تار بسته می‌شوند. گاهی نیز ممکن است سر پنجه در امتداد دسته ساخته شود. در این صورت سیم‌ها به طرف بیرون سرپنجه به دور گوشی‌ها بسته می‌شوند.

سیم گیر:

قطعه‌ای است چوبی و گاهی از جنس استخوان که در انتهای بدنه کاسه نصب می‌شود و گره سیم‌ها به شیار روی آن می‌افتند.

 


تعداد و جنس سیم‌ها: سه تار دارای ۴ سیم فلزی با ضخامت‌های متفاوت است. سیم چهارم سه تار را مشتاق علیشاه به آن اضافه کرده است و برخی این سیم را به نام سیم مشتاق می‌شناسند. سیم یکم یا سیم سفید که از جنس فولاد است. سیم دوم یا سیم زرد نیز از جنس برنز است. سیم سوم یا سیم مشتاق یا زنگ که دقیقا هم‌جنس و هم اندازه? سیم یکم است. سیم چهارم که آن هم زرد رنگ است و از دیگر سیم‌ها قطورتر است.

گوشی:

سیم از یک طرف به سیم‌گیر در انتهای کاسه و از طرف دیگر به گوشی‌های کوک شونده در انتهای دسته ساز بسته می‌شوند. با پیچاندن گوشی‌ها ساز کوک می‌شود.

سه‌تار در گذشته سه سیم (تار) داشته و اکنون چهار سیم دارد (البته سیم سوم و چهارم آن نزدیک به هم قرار دارند و هم‌زمان نواخته می‌شوند و مجموعه آن دو رامعمولاً سیم «بم» می‌نامند).

با گذشت زمان کسانی چون ابونصر فارابی، ابوعلی سینا، صفی الدین ارموی و از متأخران ابوالحسن صبا لزوم افزایش یک سیم دیگر (این سیم از نظر تاریخی سیم چهارم است ولی سیم سوم خوانده می‌شود) به این ساز را درک کرده و سه تارهای امروزی دارای چهار سیم هستند.

سیم سوم سه تار به سیم مشتاق معروف است و به روایتی از ابوالحسن صبا این سیم را نخستین بار درویشی به نام مشتاق علیشاه به این ساز افزوده است.
سه تار دارای صدایی مخملین و ظریف بوده از آنجاییکه که با کنار ناخن انگشت سبابه دست راست نواخته می‌شود، صدای ساز ارتباط مستقیمی با اعصاب و روان نوازنده پیدا می‌کند و از این رو سه تار را اغلب همدم اوقات تنهایی می‌دانند.

میرزا عبدالله، درویش خان، ابوالحسن صبا، احمد عبادی، نور علی برومند، یوسف فروتن، سعید هرمزی، داریوش صفوت، جلال ذوالفنون، محمدرضا لطفی، حسین علیزاده، داریوش پیر نیاکان، عطا جنگوک، داریوش طلایی، کیوان ساکت، مسعود شعاری، حمید متبسم، کیهان کلهر، محمد فیروزی، کیا طبسیان، امیرحسین پورجوادی، قشنگ کامکار از جمله سه تار نوازان برجسته کشورمان هستند.
منبع : همشهری آنلاین

آشنایی با تاریخچه ساز گیتار و انواع ساز گیتار

نظر شما چیست؟ ( بدون نظر )

تایید کنید که ربات نیستید !!!

پربازدیدترین ها
  • قوانین و افکاری که عزت نفس ضعیف را حفظ میکنند!(۶)
  • عزت نفس ضعیف بخاطر رخدادهای استرس آور-بخش چهارم
  • چطوری اتاقهای منزل خود را بزرگتر سازید
  • لباس های خانگی تان را بر این اساس انتخاب کنید
  • چطوری متوجه علائم تخمک گذاری بشویم؟
  • روش دم کردن زعفران
  • سیاه دانه معجزه طبیعت برای سلامتی بشر
  • میوه هایی برای درمان کبد چرب
  • طرز تهیه ی لواشک کیوی به ۲ روش
  • از خواص بی نظیر کدو حلوایی
  • چای ترش و فواید آن
  • طرز تهیه ی ترشی قارچ
  • حتی غذاهای سالم و رژیمی هم می توانند باعث چاقی شوند.
  • جدیدترین مدل های مو مردانه و پسرانه سال ۲۰۱۵ – ۹۴
  • برفقدان خودت بخند!(۱۵)
  • عوامل ضعف چشم و روش های درمان
  • نگهداری میوه و سبزیجات خام،یخ زده،خشک و پخته
  • رژیم پروتئین بالا به درمان دیابت کمکی نمیکند
  • کباب شیرماهی
  • بدترین مدلهای نیم قرن اخیر را بشناسید
  • کمبود ویتامین A چه علائمی دارد؟
  • انواع بورس کالا را در سطح کلان شهر تهران
  • ورزش های برای مبارزه با یائسگی
  • درمان دندان درد در بارداری
  • نکات مهم در انتخاب لباس نوزادی
  • مدت زمان افسردگی من ممکن است چقدر طول بکشد؟
  • رهبر کره شمالی کیم جوگ اون دچار چاقی شده است!
  • چکاب کامل نوزاد در چند ماهگی و چند مرتبه؟
  • کتاب چگونه فریب می خوریم با لینک دانلود مستقیم
  • خواص چای زردچوبه
  • محبوبترین ها
  • دیابت را با این ۲۰ نوع ماده غذایی پیشگیری نمائید
  • احادیث و سخنانی پیرامون آداب معاشرت
  • چگونه در تابستان زیباتر به نظر برسیم؟
  • علائمی که نشان میدهد دوقلو باردارید!!
  • افکار منفی و روش های خلاصی از چنگال آن
  • داروی متفورمین و عوارض آن را بشناسید
  • دمنوش های انرژی زا مخصوص روزهای سرد زمستان
  • احساس خوشبختی در گرو خاموش کردن مقایسه!
  • کچلی در جوانی براثر استرس
  • قلیه مرغ مخصوص بیماران دیابتی
  • خنده بازار عیدبا جوک های بهاری
  • خودبیمار انگاری و علل و نشانه های آن
  • کتاب هایی که شما را جذب خواهند کرد!
  • حمله پانیک : باورهای هسته ای (۲۴)
  • ستاره های هالیوود و اسرار خوش اندامی آنان
  • دانستنی های جالب از عملکرد سلولهای سرطانی
  • دلیل ساخت ساعت آفتابی و رصدخانه در تخت جمشید چی بوده؟
  • خواص بی شمار لوبیای سیاه
  • انواع مدل آباژور جدید و زیبا
  • علت کم خوابی سالمندان چیست؟
  • چند نوع سس رژیمی
  • حمله پانیک : مروری بر فرایند تغییر تفکر(۲۳)
  • زردی نوزاد چیست و چطوری درمان کنیم؟
  • لاغری و چربی سوزی و حقیقت علمی و شگفت انگیز جدید
  • فیله مرغ سوخاری با استفاده از پنیر گودا
  • مواد شیمیایی برخی محصولات علت کاهش ویتامین D بدن می باشد
  • طرز تهیه کباب سبزیجات رژیمی
  • خرید فرش و چند نکته برای انتخاب بهترینها!
  • افکار و خودگویی های منفی را بشناسید و درمان کنید
  • تاثیرات جالب بلندی قد بر سلامتی
  • تــمامی حقوق محفوظ و مربوط به پـرتال “ زیباخو ” میباشد کپی برداری از مطالب تنها با ذکر مـــنبع مــــجاز مــیباشد.

    طراحی سایت و سئو : پاناب