آشنایی با ساز سه تار

 

سه تار از سازهای زهی مضرابی است که در ساخت آن از چوب، فلز، زه یا نخ نایلون استفاده می‌شود.

سه‌تار و انواع سازهای شبیه به‌آن مانند دوتار و تنبور و چگور در نواحی مرکزی آسیا و خاورمیانه رواج داشته‌است. برخی از جمله عده‌ای از عرفا به آن «اوتار» نیز می‌گویند.

شکل ظاهری این تار مانند تنبور است با این تفاوت که دارای کاسه‌ای کوچکتر می‌باشد. سطح کاسه سه تار چوبی است.

سه تار امروزی چهار سیم دارد. این ساز با ناخن انگشت اشاره دست راست نواخته می‌شود. سه تار سازی است که هم به‌صورت تک نوازی و هم در گروه نوازی ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

وسعت سه تار نزدیک به ۳ اکتاو است. سه تار را از خانواده تنبور قلمداد می‌کنند و امروزه در مقایسه به تار نردیکتر است و معمولا نوازندگان تار با ساز سه تار نیز آشنایی دارند.
این ساز در حالت نشسته به صورت افقی روی ران پا قرار می‌گیرد به نحوی که دسته آن در طرف چپ و کاسه آن در طرف راست نوازنده باشد.
نوازنده سر انگشتان دست چپ را روی پرده‌های (دستان) دسته حرکت می‌دهد و با ناخن انگشت سبابه دست راست بر زخمه می‌زند. سه تار را به علت سبکی وزن ایستاده هم می‌نوازند.

قسمت‌های مختلف سه‌تار:

کاسه طنینی:

کاسه‌ای گلابی شکل و از جنس چوب است و روی دهنه آن صفحه چوبی قرار دارد. این کاسه را هم یک تکه و هم از ترک‌های به هم متصل شده چوب می‌سازند و به منظور زیبایی گاهی طرح‌هایی با صدف یا استخوان روی آن نصب می‌کنند. از نظر ساختاری مانند کاسه عود یا تنبور است ولی کوچک‌تر از آنها و معمولاً از چوب توت ساخته می‌شود

 

صفحه رو:

صفحه روی سه تار از جنس چوب است و معمولا سوراخ‌های کوچکی روی آن ایجاد می‌کنند که خروج صدا را از کاسه طنینی میسر می‌سازد.
خرک: خرک نیز از جنس چوب و به طول تقریبی ۴ سانتی متر و ارتفاع ۷ میلی متر است. سطح زیرین مسطح آن روی صفحه قرار می‌گیرد. روی خرک شیارهایی وجود دارد که سیم از روی آن عبور کرده و از هم جدا نگه داشته می‌شود.

دسته:

دسته سه تار در مقایسه با کاسه آن باریکتر است و به صورت لوله‌ای تو پُر به قطر تقریبی ۲٫۵ و طول ۴۰ تا ۵۰ سانتی متر از چوب ساخته می‌شود. روی دسته مسطح و پشت آن نیم دایره است و پرده‌ها روی آن بسته می‌شوند. دسته سه تار از یک طرف به کاسه و از طرف دیگر به سر پنجه متصل می‌شود.ساز
پرده:

پرده‌ها نخ‌های باریکی از جنس روده حیوانات و یا ابریشم هستند که در عرض دسته سه‌تار به صورت سه‌لایی و چهارلایی بسته می‌شوند و وظیفه تقسیم‌بندی فواصل موسیقایی را برعهده دارند. تعداد پرده‌ها عدد است که که یکی از آن‌ها قبل از شیطانک بسته می‌شود و فاصله آن با شیطانک در صدای سه‌تار موثر است. شایان ذکر است امروزه به مدد دیدگاه متجدد اساتید ساخت ساز نظیر استاد محمدرضا ژاله استفاده از پرده هایی از جنس نایلون کمک با ارزشی به نوازندگان سه تار به حساب می‌آید. چرا که این جنس پرده اولا حرکت دست نوازنده به روی دسته را اسان تر نموده ثانیا اجرای تکنیک ویبره (لرزش) با دست چپ را میسرتر از قبل نموده و ثالثا هیچگونه تغییری بر رنگ صوتی این ساز ندارد.

شیطانک:

شیطانک بین قسمت اصلی دسته و پنچه ساز قرار می‌گیرد و جنس آن از استخوان و یا پلاستیک است. کاربرد شیطانک در هدایت و تقسیم‌بندی سیم‌ها در قسمت بالای دسته می‌باشد.

سرپنجه:

سر پنجه در ابتدای طول دسته و از جنس چوب است و تعداد ۴ گوشی دو به دو در طرفین آن قرار گرفته‌اند. گاهی داخل سر پنجه را به طرف بیرون خالی می‌کنند و سیم‌ها مثل سیم‌های تار بسته می‌شوند. گاهی نیز ممکن است سر پنجه در امتداد دسته ساخته شود. در این صورت سیم‌ها به طرف بیرون سرپنجه به دور گوشی‌ها بسته می‌شوند.

سیم گیر:

قطعه‌ای است چوبی و گاهی از جنس استخوان که در انتهای بدنه کاسه نصب می‌شود و گره سیم‌ها به شیار روی آن می‌افتند.

 


تعداد و جنس سیم‌ها: سه تار دارای ۴ سیم فلزی با ضخامت‌های متفاوت است. سیم چهارم سه تار را مشتاق علیشاه به آن اضافه کرده است و برخی این سیم را به نام سیم مشتاق می‌شناسند. سیم یکم یا سیم سفید که از جنس فولاد است. سیم دوم یا سیم زرد نیز از جنس برنز است. سیم سوم یا سیم مشتاق یا زنگ که دقیقا هم‌جنس و هم اندازه? سیم یکم است. سیم چهارم که آن هم زرد رنگ است و از دیگر سیم‌ها قطورتر است.

گوشی:

سیم از یک طرف به سیم‌گیر در انتهای کاسه و از طرف دیگر به گوشی‌های کوک شونده در انتهای دسته ساز بسته می‌شوند. با پیچاندن گوشی‌ها ساز کوک می‌شود.

سه‌تار در گذشته سه سیم (تار) داشته و اکنون چهار سیم دارد (البته سیم سوم و چهارم آن نزدیک به هم قرار دارند و هم‌زمان نواخته می‌شوند و مجموعه آن دو رامعمولاً سیم «بم» می‌نامند).

با گذشت زمان کسانی چون ابونصر فارابی، ابوعلی سینا، صفی الدین ارموی و از متأخران ابوالحسن صبا لزوم افزایش یک سیم دیگر (این سیم از نظر تاریخی سیم چهارم است ولی سیم سوم خوانده می‌شود) به این ساز را درک کرده و سه تارهای امروزی دارای چهار سیم هستند.

سیم سوم سه تار به سیم مشتاق معروف است و به روایتی از ابوالحسن صبا این سیم را نخستین بار درویشی به نام مشتاق علیشاه به این ساز افزوده است.
سه تار دارای صدایی مخملین و ظریف بوده از آنجاییکه که با کنار ناخن انگشت سبابه دست راست نواخته می‌شود، صدای ساز ارتباط مستقیمی با اعصاب و روان نوازنده پیدا می‌کند و از این رو سه تار را اغلب همدم اوقات تنهایی می‌دانند.

میرزا عبدالله، درویش خان، ابوالحسن صبا، احمد عبادی، نور علی برومند، یوسف فروتن، سعید هرمزی، داریوش صفوت، جلال ذوالفنون، محمدرضا لطفی، حسین علیزاده، داریوش پیر نیاکان، عطا جنگوک، داریوش طلایی، کیوان ساکت، مسعود شعاری، حمید متبسم، کیهان کلهر، محمد فیروزی، کیا طبسیان، امیرحسین پورجوادی، قشنگ کامکار از جمله سه تار نوازان برجسته کشورمان هستند.
منبع : همشهری آنلاین

آشنایی با تاریخچه ساز گیتار و انواع ساز گیتار

نظر شما چیست؟ ( بدون نظر )

تایید کنید که ربات نیستید !!!

پربازدیدترین ها
  • شاه ایرانی که عکاس بود!
  • بیماری پوستی ناشی از شغل
  • آیا عاقبت ازدواج با فرزندان طلاق،طلاق است؟
  • نیروی صبر و شکیبایی را به کار اندازید!(۴)
  • افراد با هوش به دیگران بیشتر اعتماد میکنند
  • عملیات امداد و نجات از کجا شروع شد؟
  • ۱۵ ماده غذایی که نباید در یخچال نگهداری شود
  • برنامه شماره ۷۰۴ گنج حضور
  • مهارتهای زندگی با نوجوان: ترشحات،جوشها،کورکها-بخش سوم
  • طنز نوشته های جالب و خنده دار
  • طرز تهیه ی خوراک تاس گیاه
  • ازنظر شما جذابیت چهره به چه چیزهایی مربوط می شود؟
  • مزایای استفاده از عینک آنتی رفلکس
  • نکاتی که دارندگان تردمیل باید بدانند
  • افزایش قدرت مغز سالمندان با مکمل‌های اسید فولیک
  • درچه سنی سالمند به حساب می آییم؟
  • این زنان یک روز در هفته ورزش کنند
  • NLP چیست؟
  • کاربردهای مختلف پودر قهوه در منزل
  • کنکاشت در مسئله ی ترویج فرهنگ مطالعه
  • زندگینامه سنایی غزنوی
  • روش های مزه دار کردن زیتون تلخ
  • خودکشی نوجوانان؛مشکلات و نشانه های آن
  • چطوری درمنزل خودمان را فیزیوتراپی بکنیم؟
  • خطاهای آشکار و مخرب بانوان در رژیم غذایی
  • بوی عطر و ادکلن خود را با این اشتباهات خراب نکنید
  • حقایقی در باره رژیم کم کالری
  • رابطه جنسی سالم این کارها را برنمی تابد!
  • بیماریهای چشم بسیار شایع درمیان تمام سنین
  • خوراک اسفناج
  • محبوبترین ها
  • چگونه حس کنجکاوی و همکاری را درکودکمان پرورش بدهیم؟(۵)
  • چرا این مواد غذایی را در یخچال نگهداری نکنیم؟
  • پاییز در بریتانیا را ببینید!
  • مردانی که این ۳۰ نشانه را دارند عاشق شما هستند!
  • فواید یا مضرات ورزش مداوم چیست؟
  • انواع بورس کالا را در سطح کلان شهر تهران
  • رژیم DASH بهترین رژیم غذایی دنیا
  • آیا با سونا می توان وزن را کاهش داد؟
  • نکات مهم برای مقابله با ناامیدی!
  • ۲۰ دقیقه تا احساس سیری کامل
  • آرام جویدن غذا،یک نوع کالری سوزی
  • تکنیک های زبان بدنی که از شماتصور قدرتمندی در ذهن دیگران می سازد
  • لیموترش داروی شیمی درمانی ۱۲ نوع سرطان است
  • زندگینامه بوکسور شکست ناپذیر، فلوید میودر
  • روش تهیه کوکو سیب زمینی وکدو سبز
  • گام هایی به سوی درمان افسردگی؛ افسردگی و خداوند(۷)
  • خطر سرایت چاقی به همسر
  • بهترین سن و سال جدا خواباندن کودک
  • طرز تهیه ی نوگا سمیفردو،یک دسر بی نظیر
  • قهر کردن والدین یک روش تنبیهی غلط می باشد
  • صندوق افکار و پوستین عشق!(1)
  • درمان کمالگرایی با سیستم نردبانی(۱۴)
  • مزایای شیربز برای کودکان قطعی است
  • چطوری موهای خود را بدون آسیب فر کنید؟
  • خواص پیازچه در درمان بیماریها
  • طرز تهیه سوپ لوبیا چشم بلبلی
  • میوه ها و سبزیهایی که چربی سوز هستند
  • ستاره های زن ایرانی که مادر نشدند!
  • پلی فنل ها و منابع آن را بشناسید
  • چربی سوزی با کدام یک؛ زومبا،تی آر ایکس یا پیلاتس!
  • تــمامی حقوق محفوظ و مربوط به پـرتال “ زیباخو ” میباشد کپی برداری از مطالب تنها با ذکر مـــنبع مــــجاز مــیباشد.

    طراحی سایت و سئو : پاناب