نقش طرز تفکر فیلتر ذهنی در اضطراب اجتماعی!(16)

در ادامه مبحث انواع مختلف الگوهای تفکر بی فایده

الگوی تفکر فیلتر ذهنی

دراین سبک تفکرفرد روی جهات منفی خودتمرکزمیکند وجهات مثبت را نادیده میگیرد. یک فرایند«فیلترازدرون»،«فیلترازبیرون» یعنی یک جور« تونل مشاهده ای» را شامل می شود.

کسی که براساس این الگو فکر میکند، با تمرکز برفقط یک بخش از موقعیت کلی و غفلت نمودن از بقیه بخش ها، قضاوت و ارزیابی میکند.

غالباً این طرزتفکر جنبه های منفی یک موقعیت را کاوش میکند ونسبت به بخش مثبت آن غفلت میکند، وتصویرکلی ازموقعیت بوسیله چیزی که میتواند جزئیات منفی ساده باشد، برجسته تر و رنگین تر تحت پوشش قرارمیگیرد.

و نیز بر روی جزییات یک مجموعه کلی تکیه کرده و از سایر جنبه های کلی‌تر و واقعی آن مجموعه صرف ‌نظر می‌کند.

به این مثال توجه کنید:

با نامزدتان دریک جشن عروسی شرکت کرده اید، و پس از صرف شام راجع به اینکه بمانید و در برنامه های تکمیلی عروس و داماد شرکت کنید یا نه، با همسرتان دچار اختلاف نظر می شوید و مجلس عروسی را بعد از شام ترک میکنید. احتمالاً بخاطراین اختلاف نظردربین راه ودرداخل اتومبیل اندک اندک هیجانات واحساسات شما شدت بیشتری پیدا میکند.

متوجه هستید که دراین مثال، زن و شوهر بدون درنظر گرفتن عناصر فراوان و مثبت میهمانی که درآن شب تجربه کردند، فقط بخاطر یک بخش یاجزئی از شب عروسی، با همدیگر به مشاجره و دوئل پرداختند. عنصری که برسر آن دوئل صورت گرفته، یک موضوع منفی است. آنها سایرعناصرآن تصویربزرگ(جشن عروسی ) را مستثنی ساخته وکنارگذاشتند. این بدان معناست که همه تجربیات مثبت آن شب را از نظر دورانداختند و غفلت کردند.

البته مسئله به همین ختم نمی شود، بلکه اختلاف زناشویی شب عروسی در ذهن آنها بصورت خاطره ذخیره می شود. و بعدا حتی بیست سال بعد که موضوع آن عروسی مطرح شود، خاطره دعوا و اختلاف نیز زنده می شود. درحقیقت فقط از آن شب با شکوه و میهمانی لذت بخش، فقط یک گره دردناک در ذهن هر دو نفر ذخیره شده است وهیچ یک از تجربیات شیرین و لذت بخش آن در ذهن شما باقی نمانده است. و البته طبق معمول عملکرد ذهن، وقتی تصاویر آن خاطره مرور می شود، همراه خودش، عواطف منفی که در آن شب تجربه کردید نیز بالا می آید و عین همان شب روحیه شما را سمی و تلخ می کند.

یا یک مثال دیگر از الگوی تفکر فیلتر ذهنی:

فوتبالیستی را درنظربگیرید که دریک مسابقه 2 گل به تیم حریف به ثمررسانده است، البته این موفقیت بعد از چند مورد ضربه ناموفق و برخورد توپ با تیرک دروازه، یا رد شدن از بالای آن یا گرفته شدن توپ توسط دروازه بان، به نتیجه رسیده است.

بعد از پایان مسابقه ممکن است این شخص به علت داشتن عینک فیلتر ذهنی، خودش را بخاطر هدر دادن چند فرصت گل بیشتر سرزنش کند، و 2 گل زیبا که تمام استادیوم را به لرزه درآورد را نبیند!

حتی ممکن است  گاهی اوقات چنین شخصی، نه فقط خودش را سرزنش میکند، بلکه هم تیمی خود را نیز به باد انتقاد میگیرد که « یه مشت دست و پا چلفتی نتوانستند، توپ را برایش خوب پاس بدهند».

این ورزشکار و افرادی شبیه، ازمجموع اتفاقات 90 دقیقه بازی فقط حادثه ای خاص را به صورت انتخابی انتزاع کرده(گزینش کرده) وازآن نتایج منفی استخراج می‌کنند ودر پایان سهم شان از این بازی زیبا و تماشایی، احساس ناراحتی، حسرت، عصبانیت خواهد بود.

تحقیقات نشان میدهند هنگامی که شخصی افسرده باشد، اغلب اوقات رخدادهایی را بخاطر می آورد که به احساسات بی فایده منفی مرتبط هستند. در اینصورت اگر قرار باشد که این اشخاص فقط دنبال خاطرات منفی بروند وآنها را دائماً در ذهن شان مرور نمایند، واقعاً با چه احساسی درگیر خواهند بود؟

تمرین:

آیا میتوانید موقعیت هایی را بخاطربیاورید که از طرزتفکر «فیلترینگ ذهنی» یا «تونل مشاهده ای» یا «انتزاع گزینشی» استفاده کردید؟ چه جورافکاری به ذهن تان خطور کرد؟ به خودتان چی می گفتید؟ بدنبال این افکار چه نوع احساساتی را تجربه کردید؟

 

ادامه دارد….

الگوهای تفکر بی فایده در اضطراب اجتماعی!(15)

نظر شما چیست؟ ( بدون نظر )

تایید کنید که ربات نیستید !!!