رد پای فخر فروشی و فاصله طبقاتی در بهشت زهرا

social2093845928347592734582440به نظر می‌رسد مشکلات زندگی تمامی ندارند، به حدی که این روزها دنیای اموات هم با مشکلات ریز و درشتی دست و پنجه نرم می‌کند. تکمیل شدن ظرفیت بهشت زهرا (س) یکی از خبرهای مهمی بود که در چند ساله اخیر باعث شد طرح احداث گورستانی جدید مورد توجه قرار گیرد، اما مشکل بهشت زهرا (س) تنها تکمیل ظرفیت آن نیست؛ راه یافتن فاصله طبقاتی به این مکان که در خرید قبر، سنگ قبر و مراسم کفن و دفن نمود پیدا می‌کند باعث شده است آرامش از گورستان‌ها رخت بربندد.

روزنامه آرمان نوشت: تهران – جاده قدیم قم؛ اینجا جایی است که همه‌چیز با یک پایان، آغاز می‌شود. بهشت زهرا، جایی که در ۴۹ سال اخیر منزل پایانی بسیاری از تهرانی‌ها بوده است. سال ۱۳۴۵ بود که تعدد گورستان‌های پایتخت دردسرساز شد. مسئولان به فکر ساخت یک گورستان رسمی برای پایان دادن به تعدد گورستان‌ها افتادند. در ابتدا به دلیل وجود گورستان‌های محلی در نقاط مختلف تهران از بهشت زهرا (س) استقبالی نمی‌شد تا اینکه سرانجام با دفن محمدتقی خیال در قطعه یک ردیف یک شماره یک بهشت زهرا (س) در تیر سال ۴۹ این گورستان جدید مورد بهره‌برداری قرار گرفت و در کمتر از ۴۶ سال استقبال از این گورستان به حدی افزایش پیدا کرد که ظرفیتش پر شد. در بهشت زهرا (س) برای دفن اموات قطعات مختلفی وجود دارد که می‌توان آنها را به قطعه عمومی، قطعات شهدا، خانواده شهدا، هنرمندان و نام آوران، اصحاب رسانه و قطعه اهدای عضو و آرامگاه‌های خانوادگی تقسیم‌بندی کرد. روزانه به طور متوسط حدود ۱۲۰ تا ۱۷۰ نفر در بهشت زهرا دفن می‌شوند که رقم سالانه آن به حدود ۵۰هزار نفر می‌رسد. در ۴۹ سالی که از عمر بهشت زهرا می‌گذرد بالای یک و نیم میلیونی تهرانی در آنجا دفن شده‌اند. یکی از مشکلات مهم بهشت زهرا که در یک دهه اخیر بارها درباره آن هشدار داده شده است تکمیل ظرفیت این مکان است. این مساله در یک ساله اخیر به طور جدی مورد توجه قرار گرفت و صحبت از بهشت زهرای ۲ به رسانه‌ها راه یافت.

گورستان‌های در نقاط مختلف شهر

اردیبهشت ماه امسال، معاون خدمات شهری و محیط زیست شهرداری تهران با تاکید بر اینکه در حال حاضر بهشت‌زهرا (س) تا سال ۹۷ گنجایش دفن متوفیان را دارد، افزود: فضای بهشت زهرا (س) فعلی حدود ۸۰۰ هکتار است و روزانه از ۱۷۰ متوفی پایتخت، ۱۲۰ تن از آنها در بهشت‌زهرا تدفین می‌شوند. مجتبی عبداللهی با اشاره به وجود ۱۲۰ قبرستان متروکه و متبرکه در تهران خبر داد و افزود: ۶۰ مورد از این قبرستان‌ها به طور کامل از بین رفته و تغییر کاربری داده‌اند ولی ۸۰ قبرستان باقی‌مانده است که از این بین تعدادی قبرستان‌های قدیمی و متبرکه است و نگاه این‌ است که بررسی‌های میدانی برای احیای آن صورت بگیرد. در آن مقطع عبداللهی از مکان‌یابی برای گورستانی جدید در شرق و جنوب تهران سخن گفته بود. ۲ سال مانده به پر شدن ظرفیت بهشت زهرا تکاپوها برای ساخت گورستانی جدید افزایش یافتند و در نهایت بهشت زهرای۲ در امتداد بهشت زهرای سابق قرار گرفت و گفته می‌شد که بخشی از شهر آفتاب گورستان می‌شود. یک عضو شورای شهر در پاسخ به این سوال «آرمان» که راه‌حل بلندمدت برای حل مشکل پر شدن ظرفیت بهشت زهرا چیست؟ می‌گوید: نقطه‌ای که در حال حاضر برای بهشت زهرا۲ در امتداد بهشت زهرا در نظر گرفته شده است در کوتاه‌مدت می‌تواند ظرفیت بهشت زهرا را افزایش دهد و مشکل پر شدن ظرفیت بهشت زهرا را حل کند ولی شهرداری برای حل این مشکل در درازمدت باید راهکارهای دیگری را دنبال کند که ظرفیت‌سازی برای ساخت گورستان‌هایی در نقاط مختلف شمال، جنوب، شرق و غرب یکی از این اقداماتی است که باعث می‌شود دسترسی افراد به اموات شان در هر منطقه آسان‌تر شود. غلامرضا انصاری به ساماندهی تجملاتی که در کفن و دفن مردگان وجود دارد اشاره می‌کند و می‌افزاید: بحث زیباسازی و مبلمان آرامستان‌ها کاری است که سازمان بهشت زهرا با کمک سازمان زیباسازی شهرداری باید به ساماندهی آن بپردازد. امیدواریم در گورستان جدید این نکات مورد توجه قرار گیرند و از تنوع‌های غیرموزون و آزاردهنده در گورستان‌ها کاسته شود تا در حین اینکه فضای گورستان زیبایی مورد نظر را داشته باشد برای مراجعان هم مشکلی پیش نیاید و فاصله طبقاتی موجود در قبرستان کسی را آزار ندهد.

social2093845928347592734582443

قیمت نجومی قبرها در گورستان‌های تهران

شورای شهر اردیبهشت ماه امسال ۱۱ نوع قیمت متفاوت برای فروش قبر در گورستان تهران بسته به جانمایی قبرها در قبور جدید، فاز یک و فاز دو بهشت زهرا (س) و همچنین متناسب با ظرفیت باقیمانده قطعات، تعیین کرد به این صورت که هر چقدر ظرفیت دفن کمتر می‌شود و تعداد قبرهای ایجادشده افزایش می‌یابد، قیمت فروش قبر نیز بالاتر می‌رود. بر اساس این مصوبه، قیمت قبر از رایگان برای افراد بی‌بضاعت و بلاصاحب شروع شد و به ۲۰ میلیون در قطعه یک بهشت زهرا رسید. اما در واقعیت با توجه به پیش فروش‌هایی که تا قبل از این صورت گرفته‌اند و دلالی‌هایی که در جریان هستند به نظر می‌رسد که قیمت قبر در بهشت زهرا از این نرخ‌های مصوب هم بالاتر برود. از دیگر قبرستان‌های شناخته شده در تهران که خرید قبر در آنجا قیمت‌های بسیار بالاتر از بهشت زهرا (س) دارد می‌توان به امامزاده صالح در فرحزاد، شاه عبدالعظیم در شهر ری، امامزاده پنج تن در لویزان، امامزاده اسماعیل چیذر در جنوب چیذر و بالای بزرگراه صدر، ابن بابویه نخستین گورستان شهر ری و دومین گورستان تهران و امامزاده عبدا… شهر ری اشاره کرد. از آنجایی که ظرفیت این قبرستان‌ها محدود است و در بعضی از آنها فروش قبر ممنوع است مگر قبرهایی که از قبل پیش فروش شده‌اند، قیمت قبر در این مکان‌ها سر به فلک می‌کشد برای نمونه قیمت قبر در امامزاده صالح و امامزاده اسماعیل چیذر بالای ۱۰۰میلیون تعیین شده است. اما قیمت‌ها از این هم بالاتر می‌روند برای نمونه قیمت هر قبر در قسمت صحن شاه عبدالعظیم، ۶۰۰میلیون تومان است، در امام‌زاده عبدا… شهر ری که دفن مردگان مگر در گورهای از پیش خریداری شده در آنجا از دهه پنجاه متوقف شده‌ است، قیمت قبر به ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون می‌رسد. با این اوصاف می‌توان گفت که تقسیم‌بندی بالا شهری، پایین شهری که نمای تهران را منزجرکننده کرده است به گورستان‌ها هم راه یافته است.

 

وقتی فاصله طبقاتی به مرگ هم می‌رسد

فاصله طبقاتی را حتی در اسکان در منزل ابدی هم می‌توان دید. در چند ساله اخیر پر شدن ظرفیت بهشت زهرا به حدی پررنگ شده است که بسیاری مشکلات دیگر این سازمان را به حاشیه رانده است. کافی است یک‌بار راهتان به این مکان بیفتد تا مراسم‌های ترحیم آن‌چنانی در مقابل مراسم‌های سوت و کور، مقبره‌های خانوادگی در مقابل قبرهای معمولی و سنگ قبرهای چند ده یا چند صد میلیونی در مقابل سنگ قبرهای چند صد هزار تومانی در جایی که قرار است فقیر و غنی نشناسد هم توجه شما را جلب کند. این روزها فاصله طبقاتی در جامعه ایران کارش به جایی رسیده است که به منزل آخر هم راه یافته است. سنگ قبرها تبدیل به نشانی‌هایی شده‌اند که به ما می‌گویند اینجا هم فاصله‌های دنیای زندگان را از یاد نبر! این متوفا از طبقه بالای جامعه است، آن مرده از طبقه پایین. مادربزرگ می‌گفت هرگاه دلت گرفت و خواستی آرامش بیابی به قبرستان سری بزنی، غم و غصه هایت فروکش خواهند کرد وقتی که ببینی همه، هر کس و هر چیز که باشیم به آنجا می‌رویم. مادربزرگ راست می‌گفت گورستان‌ها آرامش می‌دهند اما نه در شهری که گورستان‌هایش هم فاصله‌ها را فریاد می‌زنند! زهرا ۳۰ ساله ماجرای دفن مادربزرگش را در سال ۹۲ این‌گونه بیان می‌کند: ما می‌خواستیم در یکی از بهترین مکان‌های بهشت زهرا که قبر اختصاصی داشته باشد او را دفن کنیم، برای همین تصمیم گرفیتم در قسمت قدیمی بهشت زهرا برایش یک قبر بخریم، اما قیمت قبر در این مکان از ۱۰۰ میلیون هم عبور می‌کرد برای همین مجبور شدیم او را در یک مکان معمولی‌تر با خرید یک قبر ۳۵ میلیونی دفن کنیم. قبری که ما خریدیم سه طبقه بود و برای اینکه نمی‌خواستیم کسی دیگر را آنجا دفن کنند هر سه طبقه را خریدیم. او چند طبقه شدن قبرها را یکی از بزرگ‌ترین مشکلات بهشت زهرا می‌داند و می‌گوید: به نظر من اکثر افراد دوست ندارند بعد از فوتشان کس دیگری را بالای سرشان دفن کنند. من خودم شخصا دوست دارم قبرم فقط مال خودم باشد و کس دیگر هم آنجا نباشد.

social2093845928347592734582441

لوکس‌گرایی به متوفیان هم رسیده است

یک جامعه‌شناس درباره بازتولید فاصله طبقاتی در گورستان‌ها به «آرمان» می‌گوید: جامعه ایران یک جامعه لوکس‌گراست و لوکس‌گرایی به تمام جنبه‌های زندگی افراد تسری پیدا کرده است و همین باعث شده که این لوکس‌گرایی به متوفیان هم برسد. زمانی که افراد در جامعه خود را با مال و منال‌شان تعریف می‌کنند در مراسم برای دفن مردگان، خرید قبر و سایر مراحل کفن و دفن هم پیروی از تجملات ادامه می‌یابد. امیرمحمود حریرچی درباره قانونگذاری برای ایجاد محدودیت برای استفاده از تجملات غیرضروری در دفن مردگان می‌گوید: در حال حاضر هم در این زمینه قانون وجود دارد ولی مساله اصلی این است که با به وجود آمدن دلالانی در خرید قبر و دفن مردگان قانون‌ها هم دور زده می‌شوند. از سوی دیگر مساله حق انتخاب افراد برای دفن مردگان‌شان باعث شده که قانون نتواند به خوبی در این زمینه وارد شود. او به کاهش ارزش‌های اخلاقی در جامعه اشاره می‌کند و می‌افزاید: این مشکل را تنها از طریق رشد دادن اخلاقیات در جامعه می‌توان حل کرد. باید ساده‌زیستی همراه با احترام در مراسم کفن و دفن مردگان در جامعه رواج داده شود تا این‌گونه مسائل حل شوند. حریرچی به وضعیت نامناسب گورستان جدید که در حال گودبرداری آن هستند اشاره می‌کند و می‌گوید: در این قسمت جدید قبرهای بتنی با فاصله چند سانتی‌متری از هم ساخته شده‌اند. این قبرهای بتنی سه طبقه هستند و قیمت‌های پایین ‌تری هم دارند ولی دفن مردگان در این نوع قبرها متناسب با آداب و رسوم و احترامی که در فرهنگ ایرانی برای مردگان قائل هستند، نیست. از سوی دیگر با فاصله کمی که قبرها با یکدیگر دارند در هنگام مراسم دفن ممکن است برای افراد حاضر در مراسم اتفاقی روی دهد و در این قبرهای بتنی عمیق بیفتند. مرده را باید با احترام دفن کرد اما با احترام دفن کردن مرده با لوکس‌گرایی فرق دارد.

منبع: روزنامه آرمان

نظر شما چیست؟ ( بدون نظر )

تایید کنید که ربات نیستید !!!