خود- ارزشمندی(به خود ارزش قائل بودن) شما چقدر است؟

psych09283459782349852983472598321

افرادی که دچار چاقی و ناهنجاری تغذیه ای هستند بالاخص بانوان محترم نسبت به تغذیه، کنترل وزن و شکل اندام خودشان حساسیت زیادی دارند. و اوقات و انرژی خیلی زیادی را صرف امور فوق می کنند. برای کاهش وزن انواع رژیم های غذایی، دستگاههای چربی سوز، قرص های لاغری، جراحی های مدرن و غیره رو می آورند و طعم هریک را برای مدتی می چشند و بعد به سراغ دیگری می روند. و یا راجع به اینکه چه مواد غذایی بخورند، کدام ماده غذایی کالری کمی دارند، غذاهای رژیمی کدامند، کدام گیاه یا دارو برای شان مفید است، وهمچنین نسبت به شکل اندام خود از جمله چربی های اویزان از زیر غبغ، زیر بازو، باسن ها و شکم وغیره با نگرانی توجه و وسواس ذهنی دارند. مجموعه این رفتارها ضمن اینکه توان و پتانسیل شخص را در مورد سایر جنبه های زندگی دچار آسیب می سازد، بلکه بر شیوه قضاوت آنان و خود ارزشمندی شان  تاثیرمیگذارد.

افراد معمولاً خود ارزشمندی یا عزت نفس خودشان را براساس انواع چیزها مورد ارزیابی قرار می دهند؛ اینکه روابطشان با دیگران چه جوری و با چه اشخاصی است، یا پیشرفت های تحصیلی و شغلی، فعالیت های تفریحی، تن آسا یا خوشگذارنی، یا سایرتوانایی ها ایشان. آنها ممکن است کیفیت خوشخبتی خود را براین اساس ارزشیابی نمایند که امورزندگی شان چگونه سپری می شود.

اجازه بدهید این مطلب را با طرح مثالی روشن سازم:

مرضیه دختر۲۱ ساله ایست و بعنوان منشی دفتری دریک شرکت مشغول کار است. او به ورزش تنیس علاقمند است و با دوستانش رفت وآمدهای زیادی دارد، هنوزمجرد است و با والدین خود زندگی میکند، بااعضای خانواده بالاخص خواهر بزرگتر خود که دانشجوست، رابطه صمیمانه دارد و درچند ماه گذشته بصورت تلفنی درشهرستان باهم صحبت داشته اند. مرضیه گاهی اوقات از شدت کار در شرکت اظهار خستگی میکند و نسبت به دستمزدش نگرانی جدی وواقعی ندارد. او برای زندگی آینده وهمچنین برای مسافرت تابستانی با دوستانش مبلغی را پس انداز کرده است. تصمیم دارد به تحصیلات خود ادامه بدهد و به همین دلیل بخشی از وقت خود را صرف مطالعه و آمادگی برای ورود به دانشگاه میکند. مرضیه گاهی اوقات نسبت به وضع ظاهر خود، صورت و دماغ خود احساس نگرانی پیدا میکند. بخاطر داشتن استخوانبندی درشت، اندام کشیده وقد بلند فکر میکند، اندامش خیلی زنانه نیست. اما نامزدش اظهار داشته که با همین شکل واندام او را بیشتر دوست دارد.

خوب، اجازه دهید ببینیم مرضیه ازچه نوع خود ارزشمندی یا عزت نفس برخوردار است. این وضعیت را میتوان با استفاده از نمودار دایره ای بخوبی نمایش داد که مهمترین امور زندگی او کدام بخش ها میباشند و با چه نسبتی.

 

psych-82983475928734959

 

نمودار خود- ارزشمندی یک فرد معمولی

شما میتوانید از اندازه های نسبی قطعات نمودار دایره ای ببینید که مهمترین چیز در زندگی مرضیه چه چیزهایی میباشند؛ خانواده، دوستان، ورزش، اهداف آینده، مسافرت، شغل، ویا شکل اندام او. که البته مقادیر نسبی آنها ازلحاظ اهمیت تفاوت هایی دارند.

به این ترتیب هرکدام ازما درزندگی شخصی مان میتوانیم یک نمودار دایره ای با درجات متفاوت درقطعات آن داشته باشیم، که گویای علائق مختلف ما به حوزه های مختلف زندگی میباشد.

همه افراد هنگام قضاوت درباره خود- ارزشمندی شان، میتوانند کیفیت های شخصی شان، مواردی مثل مهربانی، وفاداری ، علاقه برای کمک به دیگران، حس نوعدوستی، رابطه با خانواده، دوستان، همسر، و مهارتهایی نظیر داشتن موفقیت های بزرگ، توانایی انجام ورزش، آشپزی یا نواختن موسیقی و… را بخوبی به نمایش بگذارند.

در این میان افراد چاق یا خیلی لاغر دارای ناهنجاری تغذیه ای تمایل دارند قضاوتشان نسبت به خود- ارزشمندی یا عزت نفس خویش را، براساس توانایی خود در اعمال کنترل بر خوردن، شکل اندام و وزن بدن شان قرار بدهند. این افراد ممکن است علائق دیگری نیز داشته باشند اما به مرور زمان بخاطر غلبه ناهنجاری تغذیه ای، ظاهراً سایر مقوله های زندگی نقش یا اهمیت خیلی اندک در زندگی آنان بازی میکند. درعلت یابی این نوع سیستم خود ارزیابی، عوامل مختلفی دخالت دارد که ازجمله میتوان به تجربیات خاص زندگی شخصی، نفوذ خانواده و دوستان، ورسانه ها تاکید کرد.

درجوامع مدرن امروزی فشار برای لاغر بودن میتواند بوسیله نمایش فیلم ها، و تصاویر مجلات واینترنت اعمال شود. این عوامل با تایید و تشویق مدلها و هنرپیشه های لاغرو جذاب، ودرکنار آن، تبلیغات راجع به تولیدات رژیم های غذایی و مقالات مربوط به رژیم های غذایی، برچنین تصویر سازی ذهنی مساعدت میکنند. مطابق این فرهنگ لاغر بودن معادل جذاب بودن، پسندیده بودن و موفقیت میباشد، وبطورمختصر، یعنی ارزشمند بودن.

افراد دچار ناهنجاری تغذیه ای کاملاً مستعد دریافت این پیام ها هستند. آنها باور دارند که فقط وقتی ارزش وجودی دارند که بتوانند شکل اندام و وزن بدن خود را کنترل کنند ولاغرشوند. همانطور که درنمودار دایره ای ذیل مشاهده میکنید، توانایی کنترل خوردن، شکل اندام، و وزن بدن، بخش زیادی از فضای نمودار دایره ای توصیف کننده شخصیت آنانرا به اشغال خود درآورده است. یعنی قضاوت آنان راجع به خود- ارزشمندی شان تاحدود زیادی براساس توانایی شان برای کنترل خوردن، شکل اندام و وزن بدن شان قرار دارد.

psych-82983475928734958

نمودار خود- ارزشمندی یک فرد دارای ناهنجاری تغذیه ای

به تعبیری این نمودار نشان میدهد که افراد برخوردار از ناهنجاری تغذیه ای چگونه “همه تخم مرغهای خود را داخل یک سبد قرارداده اند”. آنها روی همین یک بخش زندگی شان سرمایه گذاری کرده اند وتنها ازهمین طریق میتوانند احساس خوشبختی نموده و از زندگی خویش رضایت و خرسندی داشته باشند. وبر اساس همین ملاک و معیار ارزشمندی وجودی خود را باورکنند، که البته چنین کاری فوق العاده خطرناک است!

آنها درخصوص خود – ارزشمندی شان ازمجاری قابلیت و توانمندی برای کنترل خوردن، شکل اندام، و وزن بدن شان قضاوت و داوری میکنند ودر صورتی که درداشتن این توانمندی ویا اعمال آن بامشکلاتی مواجه شوند، به احتمال زیاد دچار قضاوت منفی نسبت به خود خواهند شد و فکر خواهند کرد که آدم بی ارزش و بدرد نخوری هستند.

به این ترتیب وقتی شخصی اساس خود- ارزشمندی خویشتن را بر روی یک عنصر یا عامل قرار بدهد، میزان قابل ملاحظه ای از فشار روحی و روانی را تحمل میکند تا اطمینان حاصل کند که در آن مورد، از کارایی وشایستگی برخوردار است. وهیچ جای تعجب نیست که این گروه از افراد درخصوص این موضوع، هوشیاری زیادی بخرج بدهند، و برای کنترل کردن وزن، شکل اندام و تغذیه خود، سخت تلاش و هزینه می کنند.

همسو با وضعیت فوق، شگفت انگیز نیست که آنها اغلب اوقات با تحولات ونوسانات روحی و خلق وخو مواجه می شوند؛ یعنی احتمالاً تندمزاج ، افسرده خوی، مضطرب وهیجانی بشوند، و راجع به خودشان بشکل منفی بیاندیشند.

قبل از اینکه به راه کار مقابله با این پدیده را تقدیم حضور نمائیم، لطفاً سعی کنید یک نمودار دایره ای راجع به خود- ارزشمندی تان بکشید و مشخص سازید سهم هرکدام از حوزه های زندگی شما در احساس خوشبختی و سعادتمندی زندگی تان چقدر است؟

اگر چنانچه سهم مربوط به شکل اندام، کنترل وزن و تغذیه نسبت به بقیه بخش های بیشتر باشد توصیه میکنم بخش دوم این مقاله مطالعه و راهبرد پیشنهادی را مورد بهره برداری قراردهید.

بهمن ابراهیمی

نظر شما چیست؟ ( بدون نظر )

تایید کنید که ربات نیستید !!!