بیوگرافی بیژن سمندر ترانه سرا و شاعر


بیژن سمندر (زادهٔ ۱۳۱۶ خورشیدی در شیراز) شاعر و ترانه‌سرای ایرانی است. او به‌دلیل سرودن شعر با گویش شیرازی مشهور است.

زادروز : ۱۳۱۶ ه‍.ش
شیراز
ملیت: ایرانی
نام‌های دیگر: دکتر بیژن سمندر
پیشه :شاعر و ترانه‌سرا
همسر: ژاله
والدین: احمد سمندر، لیلی
بیژن سمندر در ۱۳۱۶ خورشیدی در شهر شیراز از مادر و پدر شیرازی به‌دنیا آمد. پدر او دکتر داروساز بود. اولین مشوق بیژن در راه هنر، پدرش بود که او را از خردسالی با خرید سه‌تار به راه هنر راهنمایی کرد. تحصیلات ابتدایی تا لیسانس را در شیراز به‌سر برد.

آغاز درخشش او در دبیرستان سلطانی تحت راهنمایی‌های علی‌محمد کامرانی، معاون وقت آن دبیرستان، که دایی او نیز بود، آغاز شد که با توجه به اعزام برترین دانش‌آموزان به اردوی رامسر و برگزاری مسابقات کشوری در آن محل، او در هر سال تحصیلی در یک رشته در ایران اول شد.

سال اول مقام اول در مسابقهٔ خط و خوشنویسی در سراسر ایران؛ سال دوم مقام اول در مسابقهٔ ادبیات در سراسر ایران؛ سال سوم مقام اول مسابقهٔ موسیقی در سراسر ایران و اعزام به اروپا را به‌دست آورد.

سمندر، مدرک دکتری خود را در رشتهٔ ادبیات در خارج کشور کسب کرد. با توجه به علاقهٔ بسیار به هنر، دکتری معماری خود را در شهر واشنگتن دریافت کرد.
او بنیان‌گذار سرودن شعر به گویش شیرازی بود و از کتاب‌های با گویش شیرازی می‌توان از مجموعه شعر و تفسیر با عنوان‌های شعر شیراز و شعر شهر نام برد، که هر دو اثری تحقیقی و کاوشگرانه در فرهنگ عامیانهٔ مردم شیراز است.

به قول خود او، بهتر است اکنون درمورد خود تحقیق کنیم و اثر به جا بگذاریم تا بعدها خارجی‌ها درمورد ما تحقیق کنند، که البته این کنایه از ترجمه و رمزگشایی خط میخی توسط خارجی‌ها بود.

پس از انقلاب سال ۱۳۵۷ ایران به آمریکا مهاجرت کرد و در آن کشور شیوۀ جدیدی در شعر ایرانی بنیاد نهاد و مبیّن آن کتاب میکس شعر است که هر بیت از یک مصرع پارسی و یک مصرع انگلیسی تشکیل شده‌‌است.

در سال‌های منتهی به کهن‌سالی، به بیماری پارکینسون مبتلا شد، که با حمایت و مراقبت‌های همسرش ژاله، در مرکز مراقبت از این‌گونه بیماران بستری شد (۱۳۸۷ ه‍.ش). البته شایان ذکر است علاقه‌مندان به این هنرمند گرامی با یاری انتشارات کتاب گویا برایش به‌مناسبت چهار دهه فعالیت هنری، مراسم یادبودی با عنوان ایران خلیج پارس (Iran Persian Gulf) در تاریخ شنبه ۱۵ ژانویهٔ ۲۰۰۵ میلادی در دانشگاه کالیفرنیا، لس‌آنجلس، تالار فروید به گردانندگی هما سرشار، با سخنان جمال عابدی، عباس توفیق، کورش امیرجاهد و کیخسرو بهروزی برگزار شد که او به‌علت بیماری به‌سختی توانست در این مراسم شرکت کند. وی هم‌اکنون شدیدا گرفتار بیماری آلزایمر است و تقریبا کسی را نمی‌شناسد.
به‌دلیل عدم برگشت به وطن، تعدادی از اشعار او توسط شاعران دیگر به سرقت رفت.

اشعار بیژن سمندر توسط بسیاری از خواننده‌ها اجرا شده‌است. از محبوب‌ترین آنها ترانه گل سنگم است که توسط بیش از چهار خواننده خوانده شده‌است که می‌توان از بین آنها اِمِل سایِن (خوانندهٔ تُرک) و هایده را نام برد.

ترانه‌‌شناسی بیژن سمندر:

آثار ادبی و تحقیقی
پَرَندوش (مجموعه شعر) سیاه‌مشق‌های شاعرانه
شعر شیراز (مجموعه شعر و تفسیر) به لهجهٔ شیرازی، تحقیق و پژوهش در فرهنگ مردم شیراز
شعر شهر (مجموعه شعر و تفسیر) به لهجهٔ شیرازی، کاوش در فرهنگ عامیانهٔ شیراز
میکس شعر (مجموعه شعر فارسی و انگلیسی)، پدیده‌ای تازه در شعر فارسی، چاپ آمریکا
سمندر (مجموعه شعر) چاپ آمریکا
شعرک‌های ژاپنی (ترجمه) با مقدمه‌ای پیرامون تاریخ و ادبیات ژاپن
ترانک (مجموعهٔ ۱۱۰ ترانه)

سوابق فرهنگی و اداری
امور کنسولیِ سفارت ایران – واشنگتن
رابط وزارت اطلاعات در ادارهٔ اطلاعات سازمان ملل متحد
نمایندهٔ رادیو تلویزیون ملی ایران در اتحادیهٔ رادیو و تلویزیون‌های آسیا
کارشناس فرهنگی ممالک آسیایی و آفریقایی
ادارهٔ شعر و ترانهٔ گروه موسیقی تلویزیون ملی ایران
ادارهٔ آرشیو فیلم ایران
ادارهٔ امور بورس دانشجویان مقیم خارج (وزارت فرهنگ و هنر)
سردبیر رادیو ایران (کمیتهٔ نمایشات)
سردبیر رادیو ایران (کمیتهٔ جوانان)
سردبیر ماهنامهٔ هنر و مردم (نشریهٔ تحقیقی و علمی وزارت فرهنگ و هنر)

سوابق هنری
مقام اول در مسابقهٔ خط و خوشنویسی در سراسر ایران (دوران تحصیل)
مقام اول در مسابقهٔ ادبیات در سراسر ایران (دوران تحصیل)
مقام اول در مسابقهٔ موسیقی در سراسر ایران و اعزام به اروپا (دوران تحصیل)
اجرای کنسرت در تلویزیون و مراکز فرهنگی کشورهای اروپایی
اجرای کنسرت در مراکز فرهنگی و علمی آمریکا

آثار میهنی
سرود مهرگان (برندهٔ مسابقهٔ بین شاعران و آهنگسازان کشور)
سرود روز پدر (برندهٔ مسابقهٔ بین شاعران و آهنگسازان کشور)
سرود بین‌المللی چمبوری پیشاهنگی (انگلیسی و فارسی) برای اجتماع بین‌المللی پیشاهنگان جهان
(ملودی و رهبری اجرای سرودهای یادشده از حشمت سنجری، موسیقی‌دان برجستهٔ ایرانی و رهبر ارکستر سمفونیک و ارکسترهای بزرگ بین‌المللی است)

آثار موسیقی (تکنوازی)
آلبوم تار (صفحهٔ ۳۳دور استریو)، تولید نیویورک (لیریکورد کمپانی)
آلبوم شعر و آواز موسیقی (صفحهٔ ۳۳دور استریو)، تولید نیویورک (لیریکورد کمپانی)
صدای شاعر: کاست شعرهای شیرازی با تار و سه‌تار شاعر (تولید تهران – برای جشن‌های فرهنگ و هنر فارس)
صدای شاعر: کاست شعرهای شیرازی با تار شاعر، تولید شیراز
موسیقی متن اشعار حافظ (سه‌تار سُلو) کاست (از انتشارات رادیو – لس‌آنجلس)
مثنوی کوتاه سرنوشت (حاوی تار و اشعار و آهنگ‌های شاعر؛ کاست شماره ۳۵۰ شرکت ساندکس – لس‌آنجلس)
دشتر و دیلمان (حاوی تار و اشعار شاعر؛ کاست شماره ۱۲۴ شرکت ترانه – لس‌آنجلس)

آثار موسیقی (فولکلور)
راه شیراز برای تو دوره
دم شاه‌چراغ زیر چلچراغ وعده کردی
پشت فرمونداری

ترانه‌ها و خواننده‌ها
معروف‌ترین ترانه‌های او
گل سنگ – هایده
نوروز آمد – هایده
از ماست که بر ماست – از آلبوم خواب بارون از سیاوش قمیشی
تنها بودم – از آلبوم غوغا از رضا رویگری
مدادرنگی – از آلبوم خلیج از ابی
عسل‌چشم – از آلبوم بزن تار از هایده
شوریده‌سر – از آلبوم شب عشق از هایده
دوستت دارم – از آلبوم با شما از مارتیک
بهانه – از آلبوم بهانه از لیلا فروهر
نازنین – از آلبوم Love Story از لیلا فروهر
ناجی – از آلبوم پنجره از معین
گلاله – از آلبوم آفتاب‌مهتاب از حبیب
ارباب وفا – از آلبوم مسافر از معین
لیلی و مجنون – از آلبوم هوس از معین
یار من خیلی خوبه – از آلبوم حریر از مارتیک
دو دلبر (مارتیک) – از آلبوم مهمون از مارتیک
یا تو هستم (مارتیک) – از آلبوم مهمون از مارتیک
بی‌وفا – از آلبوم دیروز امروز از ویگن
عشق‌های قدیم – از آلبوم دیروز امروز از ویگن
نازنین – از آلبوم سلطان عشق از ویگن
پرستو (نوشتن لیریک) – از آلبوم پرستو از جمیل
یار سی تو می‌گُم (محلی شیرازی) (نوشتن لیریک) – از آلبوم سکه از ایمان شاهی
سکه (نوشتن لیریک) – از آلبوم سکه از ایمان شاهی
مرا بگذار و بگذر (نوشتن لیریک) – از آلبوم سکه از ایمان شاهی
گل‌گشت – از آلبوم گل‌بانو از ستار
ها بله – حسین میری
ترانهٔ آسمان (کویتی‌پور)

 

کاکو سی کن

 هی صبح شد و باز به امید تو شُو شد

هی از چیش من اشک به یاد تو ولو شد.

 من لِـبدی مَـفلوک و تو بشکن بالو بنداز

شفتش نمیدم از حرکاتت دلم اُو شد.

 دل دُشتم و جز دل چی چی دشتم که ز مردم،

یی عمر قایم کرده بودم، باز چپو شد.

 جِـر دادی و شِـر کردی و پیوند و پوکوندی،

ای اَرقِـه مالوندیش و خودت گفتی یهو شد.

***

 گفتم یله شم تو شاچراغ تیرشه ببندم،

تا بلکه حالیم شه که چطو شد که ایطو شد؟!

 پلکیدم و پلکیدم و افسوس …ها بله،

تا مَشت شدی شیره ی جونم روِ رو شد.

 در هر کِـر و هر سوک تو رو هی جار زدم من،

یعنی که بدون تو دلم غرق اَلُو شد.

 من شاپرکم، بچه ی فلک از به چلُـوندُم،

دل له شد و بازیچه واسی دس بچو شد.

 دیشو چغلیت کرد سمندر، کاکو سی کن،

ئی بسه زبون از غم عشق تو قَـدُو شد.

بیژن سمندر _ شیراز _ قریه سعدی _ ۶ بهمن ۱۳۴۲

منبع:wikipedia.org
http://www.bijansamandar.blogfa.com/

 

غزلیاتی نغز از حضرت مولانا

نظر شما چیست؟ ( بدون نظر )

تایید کنید که ربات نیستید !!!