برنامه شماره ۶۸۹ گنج حضور

برنامه شماره ۶۸۹ گنج حضور

اجرا: پرویز شهبازی

 

۱۳۹۶ تاریخ اجرا: ۱۱ دسامبر ۲۰۱۷ ـ ۲۱ آذر

مولوی، دیوان شمس، ترجیعات هفتم، شماره ۳

 Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Tarjiaat 7)#3, Divan e Shams

شب گشته بود و هرکس در خانه می‌دوید

ناگه نمازِ شام یکی صبح بردمید

جانی که جان ها همگی سایه های اوست

آن جان برای پرورشِ جان ها رسید

تا خلق را رهاند زین حبس و تنگنا

بر رَخش زین نهاد و سبک تَنگ برکشید(۱)

از بند و دامِ غم که گرفتست راهِ خلق

هر دم گشایشی است و گشاینده ناپدید

بگشای سینه را که صبایی همی رسد

مرده حیات یابد و زنده شود قَدید(۲)

باور نمی‌کنی، به سوی باغ رو، ببین

کان خاک جرعه یی ز شرابِ صَبا چشید

گر زآنکه بر دلِ تو جفا قفل کرده ا‌ست

نَک طبل می‌زنند که آمد تو را کلید

ور طعنه می‌زنند بر اومیدِ عاشقان

دریا کجا شود به لبِ آن سگان پلید؟

عیدیست صوفیان را وین طبلها گواه

ور طبل هم نباشد، چه کم شود ز عید؟

بازار آخر آمد(۳)، هین چه خریده ای؟

شاد آنکه داد او شَبَهی(۴)، گوهری خرید

بشناخت عیبهای متاعِ غرور*۱(۵) را

بگزید عشقِ یار و عجایب دُری گزید

نادر مثلّثی(۶) تو که داری، بخور حلال

خمخانهٔ ابد، خنک آن کاندرو خزید

هر لحظه یی بهارِ نُوَست و عُقارِ(۷) نو

جانش هزار بار چو گل جامه ها درید

*۱ قرآن کریم، سوره حدید(۵۷)، آیه ۲۰

Quran, Sooreh Hadid(#57), Ayeh #20

… وَمَا الْحَیَاهُ الدُّنْیَا إِلَّا مَتَاعُ الْغُرُورِ

… و زندگى دنیا جز متاعى فریبنده نیست

مولوی، مثنوی، دفتر سوم، بیت ۲۴۰۴

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 3, Line # ۲۴۰۴

دوزخ ست آن خانه کان بی روزن است

اصل دین، ای بنده روزن کردن است

مولوی، دیوان شمس، رباعی شماره ۳

 Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Robaaee)# 3, Divan e Shams

آن کس که تو را نقش کند او تنها

تنها نگذاردت میانِ سودا

در خانه تصویر تو یعنی دلِ تو

بر رویاند دو صد حریفِ زیبا

مولوی، دیوان شمس، رباعی شماره ۳۱

 Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Robaaee)# 31, Divan e Shams

بر رهگذرِ بلا نهادم دل را

خاص از پی تو پای گشادم دل را

از باد مرا بوی تو آمد امروز

شکرانهٔ آن به باد دادم دل را

مولوی، مثنوی، دفتر چهارم، بیت ۲۰۳۴

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 4, Line # ۲۰۳۴

این عجب که جان به زندان اندر است

وانگهی مفتاحِ(۸) زندانش به دست

حافظ، غزلیات، غزل شماره ۴۷۳

 Hafez Poem(Qazal)# 473, Divan e Qazaliat

کام بخشی گردون عمر در عوض دارد

جهد کن که از دولت داد عیش بستانی

مولوی، مثنوی، دفتر چهارم، بیت ۱۸۶۰

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 4, Line # ۱۸۶۰

شاد آن صوفی که رزقش کم شود

آن شَبَه‌ش دُر گردد و او یَم(۹) شود

زان جِرایِ(۱۰) خاص هر که آگاه شد

او سزای قرب و اِجْری‌گاه(۱۱) شد

زان جِرایِ روح چون نقصان شود

جانش از نقصان آن لرزان شود

پس بداند که خطایی رفته است

که سَمَن‌زار(۱۲) رضا آشفته است

مولوی، مثنوی، دفتر دوم، بیت ۱۲۱۵

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 2, Line # ۱۲۱۵

ای خُنُک آن را که او ایامِ پیش

مُغتَنَم دارد، گزارد وامِ خویش

اندر آن ایام کِش قدرت بُوَد

صحّت و زورِ دل و قوّت بُوَد

مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۸۳۴

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 6, Line # ۸۳۴

از ملولی کاله(۱۳) می‌خواهد ز تو

نیست آن کس مشتری و کاله‌جو

کاله را صد بار دید و باز داد

جامه کی پیمود(۱۴) او؟ پیمود باد(۱۵)

مولوی، مثنوی، دفتر چهارم، بیت ۲۳۷۷

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 4, Line # ۲۳۷۷

گاو در بغداد آید ناگهان

بگذرد او زین سران تا آن سران

از همه عیش و خوشیها و مزه

او نبیند جز که قِشرِ خربزه

مولوی، دیوان شمس، غزل شماره ۳

 Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 3, Divan e Shams

اندر جهان هر آدمی باشد فدای یار خود

یارِ یکی انبانِ خون، یارِ یکی شمسِ ضیا

مولوی، دیوان شمس، غزل شماره ۲۸۶۲

 Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 2862, Divan e Shams

همچو آیینه شوی خامش و گویا تو اگر

همه دل گردی و بر گفت زبان نستیزی

مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۱۱۴۵

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 1, Line # ۱۱۴۵

عُمر، همچون جوی نو نو می‌رسد

مستمری می‌نماید در جسد

مولوی، دیوان شمس، غزل شماره ۱۸

 Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 18, Divan e Shams

گر قالبت در خاک شد، جانِ تو بر افلاک شد

گر خرقه تو چاک شد، جانِ تو را نبود فنا

دل از جهانِ رنگ و بو گشته گریزان سو به سو

نعره زنان کان اصل کو، جامه دران اندر وفا

مولوی، دیوان شمس، غزل شماره ۶۷۵

 Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 675, Divan e Shams

هر آن دلها که بی‌تو شاد باشد

چو خاشاکی میانِ باد باشد

چو مرغِ خانگی کز اوج پَرَّد

چو شاگردی که بی‌استاد باشد

چه مانَد صورتی کز خود تراشی

بدان شاهی که حوری(۱۶) زاد باشد؟

چه مانَد هیبتِ(۱۷) شمشیرِ چوبین

به شمشیری که از پولاد باشد؟

تو عهدی کرده ای چون روح بودی

ولیکن کی تو را آن یاد باشد؟۲*

اگر منکر شوی، من صبر دارم

بدان روزی که روزِ داد باشد

۲* قرآن کریم، سوره اعراف(۷)، آیه ۱۷۲

Quran, Sooreh Araaf(#7), Ayeh #172

أَلَسْتُ بِرَبِّکُمْ ۖ قَالُوا بَلَىٰ

 آیا من پروردگارتان نیستم؟ گفتند: آرى

مولوی، دیوان شمس، غزل شماره ۱۵۳۷

 Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 1537, Divan e Shams

چرا شاید چو ما شه زادگانیم

که جز صورت ز یک دیگر ندانیم

چو مرغِ خانه تا کی دانه چینیم

چه شد دریا چو ما مرغابیانیم

مولوی، دیوان شمس، غزل شماره ۲

 Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 2, Divan e Shams

در لا اُحِبُّ افِلین پاکی ز صورت‌ها یقین

در دیده‌های غیب بین هر دم ز تو تِمثال‌ها

مولوی، دیوان شمس، غزل شماره ۲۷

 Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 27, Divan e Shams

این از عنایت‌ها شمر کز کوی عشق آمد ضرر

عشق مجازی را گذر بر عشقِ حقست انتها

غازی(۱۸) به دستِ پورِ خود شمشیرِ چوبین می‌دهد

تا او در آن اُستا شود شمشیر گیرد در غَزا

عشقی که بر انسان بود شمشیرِ چوبین آن بود

آن عشق با رحمان شود چون آخر آید ابتلا

مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۳۴۳۰

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 1, Line # ۳۴۳۰

خلق، اطفال اند، جز مستِ خدا

نیست بالغ، جز رهیده از هوا

گفت: دنیا لَعب و لهو است*۳ و شما

کودکیت و راست فرماید خدا

از لَعِب(۱۹) بیرون نرفتی، کودکی

بی ذکاتِ روح کی باشد ذَکی(۲۰)؟

قرآن کریم، سوره حدید(۵۷)، آیه ۲۰

Quran, Sooreh Hadid(#57), Ayeh #20

اعْلَمُوا أَنَّمَا الْحَیَاهُ الدُّنْیَا لَعِبٌ وَلَهْوٌ وَزِینَهٌ وَتَفَاخُرٌ بَیْنَکُمْ وَتَکَاثُرٌ فِی الْأَمْوَالِ وَالْأَوْلَادِ…

و بدانید که همانا زندگی دنیا، سرگرمی و بازیچه و آرایش و مایه فخر فروشی در میان شما و فزون خواهی در دارایی ها و فرزندان است…

مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۳۴۳۵

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 1, Line # ۳۴۳۵

جنگِ خَلقان همچو جنگِ کودکان

جمله بی‌معنی و بی‌مغز و مُهان(۲۱)

جمله با شمشیرِ چوبین جنگشان

جمله در لا یَنْفَعی(۲۲) آهنگشان

جمله شان گشته سواره بر نی ای

کین بُراقِ(۲۳) ماست یا دُلدُل‌(۲۴) پی ای

مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۳۴۴۱

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 1, Line # ۳۴۴۱

همچو طفلان، جمله‌تان دامن‌سوار

گوشه دامن گرفته، اسب وار

از حق اِنَّ الظَّنَّ لا یُغنی رسید*۴

مَرکَبِ ظَن بر فلک ها کی دوید؟

حق تعالی این پیام را به همگان رسانید: همانا گمان و ظن، نمی تواند آدمی را به حقیقت برساند. و مرکوب گمان، کی می تواند بر بلندی افلاک رود؟

اَغْلَبُ الظَّنَّینِ فی تَرجیحِ ذا

لا تُمارِی الشَّمْسَ فی تَوضیحِها

از دو گمان، هر کدام غالبتر باشد، آن را ترجیح می دهند. ولی تو هرگز درباره آفتاب فروزان، هیچگونه جدالی نمی توانی بکنی.

آنگهی بینید مَرکَب های خویش

مَرکَبی سازیده‌اید از پایِ خویش

وهم و فکر و حس و ادراکِ شما

همچو نی دان مرکبِ کودک، هلا

*۴ قرآن کریم، سوره یونس(۱۰)، آیه ۳۶

Quran, Sooreh Younos(#10), Ayeh #36

وَمَا یَتَّبِعُ أَکْثَرُهُمْ إِلَّا ظَنًّا ۚ إِنَّ الظَّنَّ لَا یُغْنِی مِنَ الْحَقِّ شَیْئًا ۚ إِنَّ اللَّهَ عَلِیمٌ بِمَا یَفْعَلُونَ…

بیشترشان جز گمانی را پیروی نکنند و همانا گمان، بی نیازی از حق نیارد…

مولوی، مثنوی، دفتر چهارم، بیت ۲۴۵۷

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 4, Line # ۲۴۵۷

تا بدانی که خَبیرست(۲۵) ای عَدو

می‌دهد هر چیز را درخوردِ او

کی کژی کردی و کی کردی تو شر

که ندیدی لایقش در پی اثر؟

کی فرستادی دمی بر آسمان

نیکیی، کز پی نیامد مثلِ آن؟

گر مراقب باشی و بیدار تو

بینی هر دم پاسخِ کردار تو

چون مراقب باشی و گیری رَسَن(۲۶)

حاجتت ناید قیامت آمدن

آنکه رمزی را بداند او صحیح

حاجتش ناید که گویندش صَریح

این بلا از کودنی آید تو را

که نکردی فهمِ نکته و رمزها

از بدی چون دل سیاه و تیره شد

فهم کن، اینجا نشاید خیره شد(۲۷)

ورنه خود تیری شود آن تیرگی

در رسد در تو جزایِ خیرگی

ور نیاید تیر، از بخشایش است

نه پیِ نادیدنِ آلایش است*۵

هین مراقب باش، گر دل بایدت

کز پیِ هر فعل، چیزی زایدت

ور ازین افزون تو را همّت بُوَد

از مراقب کار بالاتر رود

*۵ قرآن کریم، سوره طارق(۸۶)، آیه ۱۷

Quran, Sooreh Taregh(#86), Ayeh #17

فَمَهِّلِ الْکَافِرِینَ أَمْهِلْهُمْ رُوَیْدًا

مهلت ده حق ستیزان را اندکی.

مولوی، مثنوی، دفتر چهارم، بیت ۱۶۵

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 4, Line # ۱۶۵

چون که بد کردی بترس آمن مباش

زانکه تخم است و برویاند خداش

مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۱۳۸۱

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 1, Line # ۱۳۸۱

حق، قدم بر وی نهد از لامکان

آنگه او ساکن شود از کُن فَکان*۶

حق تعالی از عالَم لامکان، قدمش را بر دوزخ می نهد و بیدرنگ بنا به فرمان او، آن دوزخ، ساکن و آرام می گردد.

چونکه جزوِ دوزخ است این نفسِ ما

طبعِ کل دارند جمله جزوها

این قدم حق را بود، کو را کُشد

غیرِ حق، خود کی کمان او کشد؟

*۶ قرآن کریم، سوره یس (٣۶)، آیه ۸۲

Quran, Sooreh Yaasin(#36), Ayeh #82

إِنَّمَا أَمْرُهُ إِذَا أَرَادَ شَیْئًا أَنْ یَقُولَ لَهُ کُنْ فَیَکُونُ

چون بخواهد چیزی را بیافریند، فرمانش این است که می گوید: باش، پس مى‌شود.

مولوی، مثنوی، دفتر دوم، بیت ۱۲۷۶

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 2, Line # ۱۲۷۶

یوسفِ حُسنی و این عالَم چو چاه

وین رَسَن صبرست بر امرِ اِله

یوسفا، آمد رَسَن، در زن دو دست

از رَسَن غافل مشو، بیگه شده ست

حمد لَله، کین رَسَن آویختند

فضل و رحمت را به هم آمیختند

تا ببینی عالَمِ جان جدید

عالمِ بس آشکارا ناپدید

این جهانِ نیست، چون هستان شده

وان جهانِ هست، بس پنهان شده

خاک بر باد است، بازی می‌کند

کژنمایی، پرده‌سازی می‌کند

اینکه بر کارست، بی‌کار است و پوست

وآنکه پنهان است، مغز و اصلِ اوست

خاک همچون آلتی در دستِ باد

باد را دان عالی و عالی‌نژاد

چشمِ خاکی را به خاک افتد نظر

بادبین چشمی بود، نوعی دگر

مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۱۲۵۷

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 1, Line # ۱۲۵۷

ای خُنُک آن کو نکوکاری گرفت

زور را بگذاشت، او زاری گرفت

گر قضا پوشد سیه، همچون شَبَت

هم قضا دستت بگیرد عاقبت

گر قضا صد بار، قصد جان کند

هم قضا جانت دهد، درمان کند

این قضا صد بار اگر راهت زند

بر فراز چرخ، خرگاهت(۲۸) زند

از کرم دان اینکه می‌ترساندت

تا به مُلکِ ایمنی بنشاندت

مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۱۸۲۱

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 1, Line # ۱۸۲۱

بهر این فرمود رحمان ای پسر:

کُلُّ یَومٍ هُوَ فِی شَأن ای پسر*۷

ای پسر معنوی، برای همین است که حضرت رحمان فرمود: او در هر روز به کاری است.

اندرین ره، می‌تراش و می‌خراش

تا دم آخر، دمی فارغ مباش

*۷ قرآن کریم، سوره الرَحمن(۵۵)، آیه ۲۹

Quran, Sooreh Alrahman(#55), Ayeh #29

… کُلَّ یَوْمٍ هُوَ فِی شَأْنٍ

خدا هر آن به کاری است.

مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۳۰۷

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 1, Line # ۳۰۷

و آن عدم کز مرده مرده‌تر بود

وقت ایجادش، عدم مُضطَر(۲۹) بود

کُلَّ یَومٍ هُوَ فِی شَأنٍ بخوان

مر ورا بی کار و بی‌فعلی مدان

«خدا هر آن به کاری است» را بخوان. و هرگز او را بی کار مینگار.

مولوی، دیوان شمس، غزل شماره ۱۳۴۴

 Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 1344, Divan e Shams

دمِ او جان دهدت رو ز نَفَخْتُ(۳۰) بپذیر

کارِ او کُنْ فَیَکُون ‌ست، نه موقوفِ علل

مولوی، مثنوی، دفتر سوم، بیت ۴۷۹۶

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 3, Line # ۴۷۹۶

این جهان پر آفتاب و نورِ ماه

او بهشته، سر فرو برده به چاه

که اگر حق است، پس کو روشنی؟

سر ز چَه بردار و بنگر ای دَنی(۳۱)

مولوی، دیوان شمس، غزل شماره ۸۱

 Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Qazal)# 81, Divan e Shams

زنهار که یارِ بد از وسوسه نفریبد

تا نشکنی از سستی مر عهد سلاطین را

گر زخم خوری بر رو رو زخمِ دگر می‌جو

رستم چه کند در صف دسته گل و نسرین را

مولوی، مثنوی، دفتر پنجم، بیت ۳۲۳۰

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 5, Line # ۳۲۳۰

پوزبندِ(۳۲) وسوسه عشق است و بس

ورنه کی وسواس را بسته ست کَس

مولوی، مثنوی، دفتر سوم، بیت ۳۴۸۸

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 3, Line # ۳۴۸۸

مرغ خاکی، مرغ آبی هم‌تنند

لیک ضدانند، آب و روغنند

هر یکی مر اصل خود را بنده‌اند

احتیاطی کن به هم ماننده‌اند

همچنانکه وسوسه و وحی الَسْت

هر دو معقولند، لیکن فرق هست

هر دو دلالان بازار ضمیر

رختها را می‌ستایند ای امیر

گر تو صراف دلی(۳۳)، فکرت شناس

فرق کن سِرِّ دو فکر چون نَخاس(۳۴)

ور ندانی این دو فکرت از گمان

لا خِلابه(۳۵) گوی و مشتاب و مران

مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۳۹۳

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 1, Line # ۳۹۳

خفته از احوال دنیا روز و شب

چون قلم در پنجه تَقلیبِ(۳۶) رب

آنکه او پنجه نبیند در رَقَم

فعل، پندارد به جنبش از قَلَم

مولوی، مثنوی، دفتر پنجم، بیت ۳۱۸۲

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 5, Line # ۳۱۸۲

فعل توست این غُصه‌های دم به دم

این بود معنی قَدْ جَفَّ الْقَلَم

که نگردد سنّتِ ما از رَشَد

نیک را نیکی بود، بد راست بد

کار کن هین که سلیمان زنده است

تا تو دیوی، تیغِ او بُرَّنده است

چون فرشته گشته، از تیغ ایمنی ست

از سلیمان هیچ او را خوف نیست

مولوی، مثنوی، دفتر پنجم، بیت ۳۱۳۲

Rumi( Molana Jalaleddin) Poem(Mathnavi), Book # 5, Line # ۳۱۳۲

پس قلم بنوشت که هر کار را

لایقِ آن هست تاثیر و جزا

کژ روی، جَفَّ الْقَلَم*۸ کژ آیدت

راستی آری، سعادت زایدت

*۸ حدیث

جَفَّ الْقَلَمُ بِما أنْتَ لاقٍ.

خشک شد قلم به آنچه سزاوار بودی.

(۱) تَنگ برکشیدن: دوال اسب را کشیدن و آماده حرکت شدن.

(۲) قَدید: کهنه، پیر، فرتوت

(۳) بازار آخر آمد: به پایان رسید

(۴) شَبَه: سنگی سیاه و درخشان، کهربای سیاه 

(۵) متاعِ غرور: مال دنیا که مایه فریب است

(۶) نادر مثلّث: شرابی که بجوشانند تا یک سوم آن بماند، سیکی

(۷) عُقار: شراب

(۸) مفتاح: کلید

(۹) یَم: دریا

(۱۰) جِرا: برکت زندگی، مستمری، مواجب

(۱۱) اِجْری‌گاه: منبع برکت، پیشگاه الهی

(۱۲) سَمَن‌زار: باغ یاسمن و جای انبوه از درخت یاسمن، آنجا که سَمَن روید.

(۱۳) کاله: کالا، متاع

(۱۴) جامه پیمودن: در اینجا به معنی خریدن لباس

(۱۵) باد پیمودن: تعبیری است از بیهوده کاری

(۱۶) حوری: زن بهشتی، زن سیاه چشم

(۱۷) هیبت: شکوه و بزرگی

(۱۸) غازی: جنگجو، مجاهد

(۱۹) لَعِب: بازیچه

(۲۰) ذَکی: هوشیار و تیزهوش

(۲۱) مُهان: خوار کرده شده

(۲۲) لا یَنْفَعی: لا یَنْفَع به معنی سود ندارد، بی فایده است.

(۲۳) بُراق: ستوری که پیامبر در شب معراج بر آن سوار شد؛ هر چیز تندرو

(۲۴) دُلدُل: استر پیامبر که حاکم اسکندریه برای ایشان فرستاده بود

(۲۵) خَبیر: آگاه، دانا

(۲۶) رَسَن: ریسمان

(۲۷) خیره شدن: گستاخ شدن

(۲۸) خرگاه: خیمه بزرگ، سراپرده

(۲۹) مُضطَر: بیچاره

(۳۰)‌ نَفَخْتُ: دمیدم

(۳۱) دَنی: فرومایه، پست

(۳۲) پوزبند: دهان بند

(۳۳) صراف دل: دلی که می تواند سره از ناسره را تشخیص دهد. چنانکه صراف به کسی گویند که می تواند سکه های تقلبی را از سکه های حقیقی بازشناسد.

(۳۴) نَخاس: دلال فروش چهارپا یا برده

(۳۵) خِلابه: به معنی فریفتن، لاخِلابه به این معنی است که در داد و ستد بگو فریبی در کار نیست.

(۳۶) تَقلیب: برگردانیدن، واژگون کردن

نظر شما چیست؟ ( بدون نظر )

تایید کنید که ربات نیستید !!!