اعتیاد چیست و آنچه همه ما و افراد معتاد باید بدانیم-بخش دوم

psych02005690568349087510013

فرد معتاد به مراقبت پزشکی و حمایت عاقلانه، دلسوزانه و صبورانه ی اطرافیانش نیاز دارد

 

علائم اعتیاد

بنا بر تعریف انجمن روانشناسان ایالات متحده اگر در یک دوره ۱۲ ماهه حداقل سه مورد از علائم زیر در فردی که مواد مخدر مصرف می‌کند نمایان شود، فرد به بیماری اعتیاد مبتلا شده است. این علائم عبارتند از:
۱- مقاوم تر شدن بدن یا تلورانس
۲- وسوسۀ مصرف
۳- افزایش مصرف
۴- از دست دادن کنترل روی میزان مصرف
۵- ادامهٔ مصرف با وجود عواقب خطرناک
۶- بروز نشانه‌های خماری در صورت عدم مصرف

آزمایش اعتیاد

یکی از آزمایش‌های سنتی اعتیاد آزمایش ادرار است که روشی حتمی و دقیق نبوده و فرد می‌تواند با استفاده از مصرف مواد شیمیایی ویژه‌ای نتیجهٔ آزمایش را تغییر دهد هرچند که روش‌های دیگری برای آزمایش اعتیاد وجود دارد که با اطمینان بسیار بالا می‌توان از آن‌ها بهره گرفت.[۱۴] با توجه به ماهیت و ساختار اعتیاد، توجه به بعد روانی این بیماری نیز بسیار ضروری است. از این رو تست‌ها و آزمایش‌هایی نیز برای پی بردن به وضعیت اعتیاد فرد با توجه به جنبه‌های رفتاری و روانی آنها موجود می‌باشد که شامل پرسش‌هایی است که خود فرد باید به آنها پاسخ دهد.
داروهای ترک اعتیاد به مواد مخدر و روانگردان

بوپرنورفین (به عنوان ضددرد ، مسکن قوی و جایگزین مواد مخدر و اعتیاد آور)
شربت تریاک (یک ماده مخدر و مسکن درد و اعتیاد آور)
متادون (داروی نگهدارنده برای مهار اعتیاد به هروئین و مواد مخدر و اعتیاد آور)
حب جدوار ( داروی ترک اعتیاد ، مسکن قوی و ضد درد با اثرات تقویتی بدون ایجاد وابستگی و اعتیاد)
نالوکسان (برای تشخیص و درمان مسمومیت‌ها با مواد مخدر یا کومای ناشی از آن مصرف می‌شود)
نالتروکسان (به عنوان داروی کمکی برای درمان اعتیاد به کار می رود)

psych02005690568349087510012

با وجود یک فرد معتاد در خانواده زندگی همه اعضا به نحوی صدمه می‌بیند

 

تاثیرات اعتیاد بر خانواده

با وجود یک فرد معتاد در خانواده زندگی همه اعضا به نحوی صدمه می‌بیند. اعضای خانواده برای ادامه حیات مجبور می‌شوند که در زندگی خود تغییراتی بدهند تا بتوانند با اثرات ویرانگر اعتیاد کنار بیایند. به مرور زمان این روش باعث می‌شود تا خود آنها نیز در زندگی خود با مشکلات فراوانی رو به رو شوند. با وجود آنکه اعتیاد به مواد مخدر همواره در بین مردان بیش از زنان بوده اما در چند سال اخیر اعتیاد در ایران در بین زنان نیز افزایش چشمگیری داشته است. براساس بررسی ها و تحقیقات انجام شده در حوزه اعتیاد زنان، بانوان بدلیل اطلاعات ناکافی و ندانسته در دام اعتیاد گرفتار می شوند.[۱۵] همچنین رییس سازمان بهزیستی کشور با بیان افزایش اعتیاد در میان زنان در کشور عنوان داشت که بیش از ۵۰ درصد معتادان را افراد متاهل تشکیل می دهند.[۱۶]

مجموعه‌ای از عواطف و احساسات ویرانگر وجود دارند که سلامت روانی، رفتاری و کیفیت زندگی اعضای خانواده به علت همجواری در کنار فرد معتاد را به خطر می‌اندازند. این گونه احساسات و رفتارها عبارتند از:

احساس گناه: حالتی که افراد خانواده تصور می‌کنند که مقصر اعتیاد عزیز معتادشان هستند.
خشم: شامل خشم از معتاد و رفتارهای غیرقابل پیش بینی وی و یا خشم از علل و عواملی که موجب بروز اعتیاد وی شده‌اند.
انکار و احساس شرمندگی: خانواده‌هایی که شناخت کافی از بیماری اعتیاد ندارند برای فرار از سرخوردگی و شرمساری معتاد بودن عزیزشان، اقدام به انکار کردن کرده و یا همواره در وجودشان احساس شرمندگی می‌کنند.
اضطراب و تشویش: حالتی که به دلیل رفتارهای غیرقابل پیش بینی معتاد، و اتفاقات متعددی که از پیامدهای اعتیاد یکی از افراد خانواده ناشی می‌شود رخ داده و باعث می‌شود که اعضای خانواده همواره در اضطراب و تشویش به سر ببرند.

کمک خانواده

همانگونه که برای توقّفِ بیرون روی نمیتوان ازبیمار انتظار داشت به کمک اراده جلوی آن را بگیرد از معتاد نیز نمیتوان توقع داشت که با نیروی اراده بر اعتیادش غلبه کند. او به مراقبت پزشکی و حمایت عاقلانه، دلسوزانه و صبورانه ی اطرافیانش نیاز دارد. همانطور که اگر در کودکی تب میکرد، تا بهبودی کامل اعضای خانواده از او تیمارداری میکردند اکنون نیز او به چنین مراقبتی نیاز دارد. حتّی پس از بستری و ترک نیز لازم است که خانواده تا چند سال مراقبش بوده چنانچه مجدداً به سمت مواد برگشت بی آنکه او را سرزنش کنند صبورانه وی را کمک نمایند تا دوباره ترک کند و همچنان به مراقبت از او ادامه دهند. همانگونه که یک بیمار قلبی نیاز به مراقبت دارد یک معتاد هم که مغزش بیمار شده است نیاز به مراقبت ویژه دارد[۱۷]. مضافاً اینکه، در این نوع بیماری که بیو شیمی مغز تحت تأثیر قرار گرفته فرد قادر نیست که از تجارب گذشته ی خود درس بگیرد و به اصطلاح، نقاطِ علت و معلول را بهم وصل کند(Connecting the dots). در حقیقت تا چندین ماه پس از ترک و سم زدائی از بدن بیمار، هنوز نمیتوان از وی توقع حرف شنوی داشت. زیرا او نصایح را میشنود و لی تحلیل و درک نمیکند. وی حتی متوجه ی وضعیت خودش نیست. انتظار اینکه در چنین وضعیتی او حال خود را درک کند مانند آن است که از یک کامپیوترِ از کار افتاده انتظار داشته باشیم پیغام بفرستد که از کار افتاده است[۱۸] خانواده باید به معاشران بیمارشان نیز توجه داشته باشند؛ اجازه ندهند برخی با ایجاد وسوسه تلاش وی برای بهبود را خنثی کنند. به قولی، اولین گام برای در امان ماندن از طوفان آنست که در و پنجره ها بسته شوند. برای این منظور، باید رابطه ای صمیمانه با بیمار برقرار کرد تا بتوان ازوجود چنین وسوسه کنندگانی مطلع شد آنگاه به او کمک کرد که از مُجالست با آنان بپرهیزد.

 

psych02005690568349087510029

تعداد معتادان دائمی در ایران که مصرف روزانه مواد مخدر دارند بین دو میلیون تا دو میلیون و دویست هزار نفر است

 

 

گستردگی اعتیاد در جهان

هم اکنون بیش از ۲۲۰ میلیون مصرف کننده مواد اعتیادآور در جهان وجود دارد. ۱۵۰ میلیون نفر معتاد به مواد توهم زایی مانند حشیش، ۱۵ تا ۲۰ میلیون نفر معتاد به ماده محرک کوکایین و مشتقات آن، ۱۵ تا ۲۱ میلیون نفر معتاد به هروئین و سایر مواد مخدر و سایرین نیز انواع مواد اعتیاد آور روانگردان و شیمیایی را مورد سوء استفاده قرار می‌دهند.[۱۹]

 اعتیاد در ایران

طبق آمار وزارت بهداشت ایران در سوم مهر ۱۳۹۱، تعداد معتادان دائمی در ایران که مصرف روزانه مواد مخدر دارند بین دو میلیون تا دو میلیون و دویست هزار نفر است.[۲۰]

خلاصه ای از کتاب، “…با هوشیاری خود، از بازگشتِ اعتیاد جلوگیری کنیم…[۲۱]”

به یاد داشته باشیم که اعتیاد همواره به دنبال فرصتی میگردد تا ما را متقاعد کند که پس از ترک دوباره به آن باز گردیم. به ما وعده میدهد که این بار مانند دفعات پیش نیست و ما خواهیم توانست میزان مصرفمان را کنترل کنیم. لذا در حالی فکر میکنیم ترک کرده ایم که هنوز گاه تفنّنی به سراغ آن میرویم. در صورتیکه برای ترک اعتیاد لازم است که مصرف ما از هر نوع ماده ی اعتیاد آور نظیر الکل یا دخانیات به “صفر” برسد؛ زیرا این مواد دروازه ای (Gateway) به سوی اعتیاد به مواد قویتر هستند. به عنوان مثال، پس از مدتی یک پاکت سیگار هم آن آرامش اولیه ی یک نخ سیگار را به دست نمیدهد. علت آنست که با بالا رفتن تولرانس ( مقاومت)، مغز دیگر “پیامِ التیام” را دریافت نکرده در نیتجه تمایل شدید به مواد قویتر احساس میکند. اعتیاد مثل حیوان درنده ای تا مدّتها پس از ترک، در کمین ما نشسته، صبورانه منتظر موقعیت مناسبی است تا ما را غافلگیر کند. به هر بهانه ای اعتیاد در صدد است که دوباره کنترل زندگی ما را به دست گیرد. او نقاط ضعف ما را به خوبی میشناسد و میداند که چطور و چه وقت ما را وسوسه کند تا مصرفِ دوباره را در ذهنمان موجّه جلوه دهد (مثلاً توجیه میکند حالا که موسم جشن و شادیست بگذار این یک شب را خوش باشیم، یک شب که هزار شب نمیشود. یا برعکس، حالا که عزاداریم، این اوضاع غم انگیز را نمیشود بدون بساط تحمل کرد). آدمی در خودفریبی موجودی بی مانند است. با وجودیکه اعتیاد را خطرناک میداند خطرش را برای خود ناچیز میشمارد. اصلاً تصوّرش را هم نمیکند که عاقبتِ خودش هم مانند دیگر معتادان شده زمانی کارش به زندان، یا مرگ زودهنگام در فقر و بی سامانی برسد. توجیهاتش به قدری قوی هستند و بازگشت به مواد به حدی بی ضرر و موقتی در ذهنش جلوه میکند که وقتی متوجه میشود دوباره به تله افتاده که رهائی اش از اعتیاد بسیار دشوار تر شده است.به یاد داشته باشیم که ترک اعتیاد مانند بالا رفتن از پله برقی ای است که در حال پائین آمدن است، لذا نیاز به تلاش پیگیر و دائمی دارد!

صداقت کامل است که به نجات می انجامد ونه صداقت نصفه نیمه! چون اعتیاد با فریب دادنِ خودمان شروع شده و از بی صداقتی و بی اعتمادی تغذیه میکند، اولین قدم برای رهائی، آنست که صداقت داشته باشیم. لذا برای موفقیت در ترک اعتیاد لازم است که به جای انکار، از اطرافیان دلسوز کمک گرفت. برای این کار باید با آنها شفاف برخورد کرد. غرور بی جا باعث فیلتر کردن اطلاعاتی میشود که ما از آنها احساس شرم میکنیم. شرمی بی دلیل که سبب میشود فقط بخشی از اطلاعات را منتقل کنیم و اطّلاعات کلیدی (مانند رفقائی که ما را به این کار تشویق کرده و میکنند) را پنهان نگه داریم. در حالیکه مخفی کاری و روراست نبودن، رهائی از چنگ اعتیاد را بسیار دشوار میسازد.

بخش نخست

منبع

نظر شما چیست؟ ( بدون نظر )

تایید کنید که ربات نیستید !!!