ارتباط جسورانه؛ چطوری با انتقاد بشکل جسورانه برخورد کنیم!(20)

انتقاد مخرب

در ادامه مباحث مربوط به ارتباط جسورانه، اکنون مطالب مربوط به مدل هفتم این پکیج را دنبال میکنیم که اختصاص دارد به چگونگی پاسخ جسورانه به انتقاد.

همه ما گاهی اوقات در طول زندگی مان با انتقاداتی مواجه شده ایم. توانایی پذیرش انتقاد بصورت جسورانه یکی از مهمترین وظایف ما در جریان  سفر تغییر و پیشرفت محسوب می شود.

کلمه انتقاد از واژه یونانی قدیم گرفته شده است؛ یعنی منتقد کسی است که قضاوت یا تحلیل منطقی و معقول، ارزیابی ارزشی، تفسیر یا مشاهده و ملاحظه نسبت به چیزی یا کسی ارائه میدهد.

لذا پذیرش انتقاد در راستای رشد و پختگی اجتماعی و شخصیتی انسان، یک ضرورت محسوب می شود تا بدانوسیله  بتوانیم بازخوردی را در قالب تحلیل، مشاهده یا تفسیر به زعم دیگران راجع به رفتار خودمان، قبول کنیم.

بدیهی است که انتقاد بدین معنا با عیب جویی کاملاً متفاوت است:

چنانکه سعدی علیه الرحمه می گوید:

تو عیب کسان هیچ‌گونه مجوی

که عیب آورد بر تو بر عیب‌جوی

 

انواع انتقاد

انتقاد میتواند به دو صورت سازنده یا  مخرب انجام شود؛ انتقاد سازنده، بازخوردی صادقانه را طرح ریزی میکند تا به شیوه ای غیر تهدید آمیز و یاری کننده، امکان یادگیری، رشد و پیشرفت  فرد مورد انتقاد را مهیا سازد.

پس این نوع بازخورد عمدتاً معتبر است و انتقاد واقعی است. بطورمثال شما به عنوان مدیر یک شرکت یا سازمان درانتقاد از کارشناس خود میگوئید:

«واقعاًگزارش شما به نحوه دیگری ارائه میگردید، بهتر می شد. فکر می کنم  حتی  می توانستید بر روی املای کلمات  درنگ و مرور بیشتری داشته باشید. »

انتقاد مخرب سیستمی است که یا بی اعتباراست یا حقیقت دارد. انتقادیست که اگر چنانچه معتبرهم باشد به شیوه فوق العاده بی فایده و بی ثمراظهار می شود.

این نوع انتقاد اغلب توسط اشخاصی بیان می شود که تفکر و تعمق چندانی در بیان جملات و کلمات به خر ج نمی دهند یا اساسا منتقد با هدف شرمسار کردن یا آسیب زدن  به دیگری، انتقاد میکند؛

بطور مثال،«این چه گزارشیه! نه سر داره، نه ته. املا کلمات هم وحشتناکه».

 

چرا به این شیوه واکنش نشان میدهیم؟

نحوه پذیرش انتقاد از جانب ما، قویاً تحت تاثیر تجربیات دوران طفولیت و کودکی ما مربوط می شود. اگر در موقع کودکی هیچ گونه تجربه انتقاد جدی نداشته باشیم به هنگام بزرگسالی، انتقاد باعث بهم ریختن و آشفتگی روحی و ذهنی در ما خواهد شد.

اگر در کودکی انتقادات سازنده بسیاری از جانب والدین و دیگران دریافت کرده باشیم، در بزرگسالی هم به خوبی میتوانیم از عهده انتقاد برآئیم و بهم نریزیم. اگر در همین دوره کودکی بصورت تنبیهی و سرزنشگرانه مورد انتقاد واقع شده باشیم، بعداً در بزرگسالی انتقاد را زیان آور، آسیب رسان تلقی می کنیم و آنرا  رد میکنیم یا در مقابل آن فورا مقاومت میکنیم و موضع میگیریم.

این وضعیت اخیر مخصوصا هنگامی پیش می آید که شخصیت انسانی شما بجای رفتار شما مورد نقد و سرزنش واقع شده باشد.

مثلا وقتی که کودک بودید، هر وقت اشتباه میکردید، والدین یا دیگران می گفتند؛ «ای احمق، دست و پا چلفتی!» اینجور انتقاد اشاره ایست بر اینکه او بعنوان یک انسان یا شخصیت انسانی، فردی کودن واحمق می باشد.

در اینگونه افراد «مورد انتقاد واقع شدن» شبیه «تَرد شدن» به حساب می آید، و در آنها برای ایجاد هرگونه تغییر، حس نومیدی و یاس پدید می آورد. در سوی دیگر، اگر می گفتیم؛ «کار احمقانه ای انجام دادی»، در اینصورت بین ما بعنوان یک شخص و رفتار ما، فاصله ایجاد می شد و دو چیز متفاوت دیده می شدند. رفتار احمقانه است، نه ما. درنتیجه ما توان تغییر آن رفتار را داشتیم.

 

حافظ:

تا خرابت نکند صحبت بدنامی چند

عیب می جمله چو گفتی هنرش نیز بگو

 

واکنش غیر جسورانه به انتقاد

 

 

چطوری به انتقاد پاسخ میدهید؟  

شما به انتقاد چطوری پاسخ می دهید؟ بعضی از شیوه های غیر جسورانه پاسخ دادن به انتقاد، عبارتند از:

 

آشفته شدن

موضع دفاعی گرفتن

احمقانه رفتار کردن

بی توجهی کردن و از درون خودخوری کردن

درونی کردن خشم و روی آن سرپوش گذاشتن

تقاص و انتقام با خشم و احساس گناه

قفل شدن به انتقاد

عقب کشیدن

دور شدن و گریز

 

تمرین:

دقیقه ای وقت بگذارید و به آخرین باری که مورد انتقاد واقع شدید فکرکنید. اکنون موقعیت را تشریح کنید و اینکه چطوری واکنش نشان دادید.

موقعیت: ……

واکنش من: ………..

 

حالا توصیفاتی را که درپی می آید را بخوانید و ببینید که آیا میتوانید توصیف خاص خودتان یا مشابه آنرا از نحوه واکنش خود،شناسایی کنید.

ادامه دارد….

 

نظر شما چیست؟ ( بدون نظر )

تایید کنید که ربات نیستید !!!