آشنایی با پل های تاریخی اصفهان

آشنایی با پل های تاریخی اصفهان

اگر خوزستان سرزمین شاهکارهای مهندسی پل و سد و بند باشد و لرستان خاستگاه پل های عظیم و غول پیکر، بی شک اصفهان شهر پل های چشم نواز و تشریفاتی خواهد بود.زاینده رود، در امتداد مسیرش در اصفهان بستری فراهم آورده که معماران عصر صفوی هنر بی بدیل شان در مسجد سازی، کاخ سازی و شهرسازی را به کناره رودخانه بکشانند و شاهکارهایی بیافرینند که پهلو می زند به مسجد شیخ لطف الله و طنازی می کنند برای عالی قاپو و رخ نمایی می کنند در آب روان و خروشان رود به رشک چهل ستون چهره آراسته در استخر.

البته پل های اصفهان نه محدود به عصر صفوی که روندی است از صعود هنر مهندسی ایرانی که نقطه اوج آن به صفویه ختم می شود. قدیمی ترین پل زاینده رود، پل شهرستان (پل جی) است که به عقیده بعضی از محققان اساس امروز آن ساسانی است ولی ریشه و پایه هخامنشی دارد و قسمت های فوقانی آن الحاقاتی از آثار دوره دیالمه و سلاجقه را در بر می گیرد.

فرد ریچاردز از این پل به عنوان یک پل جنگی و نظامی یاد کرده است که از نظر معماری و قدمت ساخت در مجموعه پل های قدیمی ایران فقط پل دزفول و پل شوشتر با این پل برابری می کنند.

پل مارنان دیگر پل مشهور اصفهان، که واژه اش دگرگون شده «مهربین» از فرهنگ اوستایی است، واسطه اتصال دو ساحل شمالی و جنوبی رودخانه در غربی ترین قسمت شهر اصفهان بوده است، همچنان که پل شهرستان (پل جی) واسطه اتصال شمالی ترین ساحل شهری زاینده رود به جنوبی ترین ساحل مقابل بوده است.

شکل امروزی پل مارنان با نمای ساختمانی آن در عصر صفویه تغییری نکرده ولی تعمیرات مکرر داشته است.

پل جویی که از مستحدثات دوره شاه عباس ثانی است، برای عبور و مرور عامه مردم نبوده، بلکه صرفا وسیله ارتباط باغ های سلطنتی در ساحل شمالی و جنوبی رودخانه و محل عبور خانواده شاه صفوی و امرا و اشراف و میهمان ها و سفرایی بوده که با شاه عباس دوم ملاقات داشته اند.

این پل میان پل های الله وردی خان و خواجو بنا شده و وسیله اتصال و ارتباط باغ های سلطنتی واقع در شمال و جنوب رودخانه زاینده بوده است و چون جوی کوچک سنگی روی این پل تهیه شده بود که آب از آن عبور کند، به این نام مشهور شده است.

اما شاهکار بی همتای دوره پادشاهی شاه عباس یکم، سی و سه پل یا پل الله وردی خان است، که به هزینه و بازبینی سردار سرشناس او الله وردی خان بنا شده است. تاریخ بنای این پل (سال ۱۰۰۵ هجری)، درست همزمان با روزهایی است که خیابان بی همتای چهارباغ هم ساخته شده است.

در دوره صفویان مراسم جشن آبریزان یا آب پاشان در کنار این درازترین پل زاینده رود صورت می گرفته است و در سفرنامه های جهانگردان اروپایی آن دوران اشاراتی به برگزاری این جشن شده است. ارامنه جلفا هم مراسم خاج شویان خود را در محدوده همین پل برگزار می کرده اند و اما پل خواجو که از بناهای شاه عباس دوم صفوی است به خاطر معماری و تزیینات کاشی کاری آن از دیگر پل های زاینده رود مشهورتر است.

این پل که در دوران صفوی یکی از زیباترین پل های جهان به شمار می رفت، بیشتر به منزله سد و بند بوده است. در گوشه های ضلع شرقی پل خواجو دو شیرسنگی وجود دارد که ظاهرا نماد سپاهیان بختیاری و محافظ اصفهان در عصر صفویه هستند.

پل، این گذرگاه انسان ساخته فرصتی فراهم کرده تا از بلندای مکان آن زیبایی ها را رصد کنیم و از فرازی فراتر از قدمگاه هر روزی جلوه ای نوین از شهر زیبایی که در هر سو شاهکاری آفریده را به تماشا بنشینیم.

انسان دیروز از این حیث چه موهبتی داشته که بی وجود ساختارهای عظیم و زشت و ناهمگون تنها زیبایی می دیده و هیچ مجموعه ای برابر چشمانش صف آرایی نمی کرده است.

اما امروز که به یمن پیشرفت و قدم نهادن در تمدن حاصل از دنیای مدرن، پل و سد و بند به یاری سیم و سیمان در برابر دیدگان ما بالا می روند، راه حلی جز فرو رفتن به اعماق زمین نیست و طی کردن شهر بی چهره زشت منظر از مسیری که شاید همان مسیر زاینده رودی بوده که زمانی پل ها بر فراز آن عشوه گری می کرده اند.

اما غافلیم که این اژدهای آهنین قانع نیست به لانه زیر زمینی اش و گاهی چنان ضربه می زند، از خصلت درشت خویی اش که پل زیبای نرم رفتار چین و شکن می گیرد بر چهره اش و ای بسا که ناملایمی او را فرو ریزد از آن همه جلوه اش که آنگاه است که نه آه سودی دارد و نه احساس گناه.

خواننده فهیم نیک می داند که نگارنده دشمن پیشرفت و آسایش نیست و این کلام هشداری است به خودمان که بدانیم چگونه و در کجا از امکانات نوین که ارمغان تکنولوژی است، استفاده کنیم و بدانیم در ازای آنچه به دست می آوریم، چه از دست خواهیم داد.

منبع:persianpersia.com

اولین خیابان‌های تهران کی ساخته شدند؟

نظر شما چیست؟ ( بدون نظر )

تایید کنید که ربات نیستید !!!